અંતરિક્ષમાં પહોંચાડતા રોકેટની ટેકનોલોજીથી બનેલી ટેસ્લાની ફ્લાઈંગ કાર, ખાસ ટેકનોલોજીને મંજૂરી મળવી પણ મુશ્કેલ

એલન મસ્કની કંપની ટેસ્લાએ શુક્રવારે પોતાની પહેલી ફ્લાઈંગ કાર કહેવાતી ‘રોડસ્ટર’ ના ટેસ્ટ વર્ઝનને દુનિયા સામે રજૂ કર્યું. ટેક્સાસમાં એક ખાસ કાર્યક્રમ દરમિયાન મસ્ક પોતે હાજર રહ્યા અને આ દરમિયાન રોડસ્ટરની જમીનથી થોડી ઊંચાઈ સુધી ઉડવાની અને કલાબાજી કરવાની ટેકનિકલ ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું. ટેસ્લાએ આ ટેકનોલોજી અને તેના લોન્ચને લગતા ઘણા ખુલાસા કર્યા, પરંતુ રોડસ્ટર વિશે ઘણી બાબતો હજુ પણ સામે આવી નથી.

ચાલો જાણીએ કે ટેસ્લાની પહેલી ઉડતી કારને લઈને ટેક્સાસમાં યોજાયેલા ખાસ કાર્યક્રમમાં શું-શું ખુલાસા કરવામાં આવ્યા? કઈ વાતો ઈવેન્ટ દરમિયાન જણાવવામાં આવી નહીં? આ કાર કઈ ટેકનોલોજીથી ઉડાન ભરે છે અને કેટલી ઊંચે જઈ શકે છે? તેના લોન્ચિંગ વિશે શું સામે આવ્યું છે? તેની કિંમત શું હોઈ શકે? આ ઉપરાંત ફ્લાઈંગ કારની મંજૂરીને લઈને ક્યાં અડચણ આવવાની શક્યતા છે? શું ટેસ્લાની ફ્લાઈંગ કાર દુનિયાની પહેલી ફ્લાઈંગ કાર હશે? ચાલો જાણીએ…

પહેલા જાણો- ટેક્સાસમાં કાર્યક્રમમાં ટેસ્લા રોડસ્ટરને લઈને શું જણાવવામાં આવ્યું?
ટેક્સાસના મેકગ્રેગર સ્થિત સ્પેસએક્સની રોકેટ ટેસ્ટ ફેસિલિટીમાં આયોજિત કાર્યક્રમમાં ટેસ્લા રોડસ્ટરની નવી પેઢીનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું. આ લાઈવ-સ્ટ્રીમ કાર્યક્રમ દરમિયાન કારની ક્ષમતાઓ અને ટેકનિકલ વિશેષતાઓ વિશે ઘણા ખુલાસા કરવામાં આવ્યા.

1. ઉડાન અને કલાબાજીની ક્ષમતા
પ્રદર્શન દરમિયાન ડ્રાઈવર વગરની રોડસ્ટર એક મોટા વળાંકવાળા રેમ્પ પર ચઢીને ઊંધી ચાલી અને પછી હવામાં છલાંગ લગાવીને ઉડતી દેખાઈ.
હવામાં 180-ડિગ્રીનો ફ્લિપ કર્યા પછી કાર થ્રસ્ટર્સની મદદથી સુરક્ષિત રીતે જમીન પર ઉતરી. કોઈ અકસ્માતથી બચવા માટે તેમાં માનવ ડ્રાઈવર રાખવામાં આવ્યો ન હતો.

2. ઝડપ અને પરફોર્મન્સ
કાર એક સેકન્ડથી પણ ઓછા સમયમાં (પ્રદર્શનમાં 0.81 સેકન્ડ) 0 થી 60 માઈલ પ્રતિ કલાક (96 કિમી પ્રતિ કલાક) ની ઝડપ પકડી શકે છે.
તેની ટોપ સ્પીડ 230 માઈલ પ્રતિ કલાક (370 કિમી/કલાક) થી વધુ જણાવવામાં આવી છે. એટલે કે તે એક રેસિંગ કાર જેટલી શક્તિશાળી હશે.
તેમાં 1,341 હોર્સપાવર (એક મેગાવોટથી વધુ) પાવર છે અને તેને એક ફુલ ચાર્જમાં 300 માઈલ (લગભગ 483 કિમી) સુધી ચલાવવાની ક્ષમતા હશે.

3. ઉત્પાદન, વેરિઅન્ટ્સ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
ટેસ્લા અનુસાર, તેનું ઉત્પાદન 2028 માં શરૂ કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. જો કે, સામાન્ય લોકોના હાથમાં તે ક્યારે આવશે, તે હજુ નક્કી નથી.
મસ્ક અનુસાર, ભવિષ્યમાં આ ટેસ્લાની એકમાત્ર એવી કાર હશે જેને માણસ પોતે ચલાવશે, જ્યારે અન્ય તમામ મોડલ ઓટોમેટિક હશે.
કારના ત્રણ વેરિઅન્ટ જણાવવામાં આવ્યા છે- પરફોર્મન્સ, થ્રસ્ટ (થ્રસ્ટર્સ સાથે) અને રોકેટ. રોકેટ વર્ઝન ફક્ત ખાસ આમંત્રણ પર જ ઉપલબ્ધ હશે.

ટેસ્લાની ફ્લાઈંગ કારની કઈ બાબતોનો હજુ ખુલાસો થયો નથી?
ટેક્સાસમાં આયોજિત ઈવેન્ટ દરમિયાન ટેસ્લા રોડસ્ટરની ક્ષમતાઓનું ભવ્ય પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું, પરંતુ ઘણી મહત્વપૂર્ણ ટેકનિકલ, વ્યાવસાયિક અને નિયમનકારી વિગતો દર્શાવવામાં આવી ન હતી અથવા સ્પષ્ટ કરવામાં આવી ન હતી.

ટેસ્લાએ પ્રદર્શન દરમિયાન કાર દ્વારા નક્કી કરાયેલી ચોક્કસ ઊંચાઈ, અંતર અથવા હવામાં રહેવાના સમયગાળાના આંકડા જાહેર કર્યા નથી. ઈવેન્ટમાં ફક્ત થ્રસ્ટર્સ દ્વારા એક સ્ટંટ બતાવવામાં આવ્યો હતો, સતત ઉડવાની ક્ષમતા નહીં.
બુકિંગ માટે એડવાન્સ ડિપોઝીટની રકમ તેમના વર્ઝન પ્રમાણે 50,000 અને 2,50,000 ડોલર (47.5 લાખ રૂપિયાથી 2.40 કરોડ રૂપિયાની બરાબર) જણાવવામાં આવી, પરંતુ કારની અંતિમ કુલ વેચાણ કિંમતનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો નથી.
સામાન્ય રસ્તાઓ પર કોલ્ડ-ગેસ થ્રસ્ટર્સનો ઉપયોગ કાનૂની હશે કે નહીં, તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. એલન મસ્કે પોતે કહ્યું કે તેઓ નિશ્ચિત નથી કે તે તમામ વિસ્તારોમાં કાયદેસર હશે કે નહીં.
પ્રદર્શન દરમિયાન ગાડીની બારીઓ પર બ્લેક-આઉટ કાચ લગાવેલા હતા, જેના કારણે ગાડીની અંદરનું ઈન્ટિરિયર અને કેબિનની અંતિમ ડિઝાઈન દેખાતી ન હતી.
ચીન અને ભારત જેવા બજારોમાં બુકિંગની સુવિધા આપવામાં આવી છે. જો કે, આ દેશોમાં સ્થાનિક કાનૂની મંજૂરીઓ અથવા ચોક્કસ ડિલિવરી સમયમર્યાદા પર પણ કોઈ સ્પષ્ટ રોડમેપ રાખવામાં આવ્યો નથી.

શું છે સ્પેસએક્સની તે ટેકનોલોજી, જેનો મસ્કે ટેસ્લામાં ઉપયોગ કર્યો?
ટેસ્લા રોડસ્ટરની હવામાં ઉઠવાની અને પેંતરાબાજી કરવાની ક્ષમતા ટેસ્લા અને એલન મસ્કની એરોસ્પેસ કંપની સ્પેસએક્સના સંયુક્ત સહયોગથી વિકસિત ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. ચાલો જાણીએ કેવી રીતે કાર ઉડાન ભરે છે.

1. કોલ્ડ-ગેસ થ્રસ્ટર્સ
આ કાર પરંપરાગત રોકેટ ઈંધણ બાળવાને બદલે કોલ્ડ-ગેસ થ્રસ્ટર સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે. તેમાં અત્યંત દબાણવાળી કોમ્પ્રેસ્ડ નાઈટ્રોજન ગેસને થ્રસ્ટર નોઝલમાંથી ઝડપથી બહાર કાઢવામાં આવે છે, જેનાથી મળતું બળ ગાડીને હવામાં ઉઠાવે છે અને નિયંત્રિત કરે છે.

2. 600 લિટરની હાઈ-પ્રેશર ટેન્ક
ગાડીમાં કોમ્પ્રેસ્ડ નાઈટ્રોજન ગેસને સ્ટોર કરવા માટે કુલ 600 લિટર ક્ષમતાવાળા કાર્બન-ઓવરરેપ્ડ પ્રેશર વેસલ્સ (COPV) લગાવવામાં આવ્યા છે, જે 10,000 PSI (પાઉન્ડ પ્રતિ ચોરસ ઈંચ) સુધીનું અત્યંત દબાણ સહન કરી શકે છે.

3. 10 નોઝલ્સની સિસ્ટમ
ગાડીની ચારે બાજુ (ખૂણાઓ પર અને આગળ) કુલ 10 થ્રસ્ટર નોઝલ આપવામાં આવ્યા છે. આ થ્રસ્ટર્સ કારને હવામાં ઉઠાવવાનું, દિશા બદલવાનું, 180-ડિગ્રી રોલ કરવાનું અને લેન્ડિંગ સમયે નીચે ઉતરવાની ગતિને નિયંત્રિત કરવાનું કામ કરે છે.

4. ફાઈટર જેટ જેટલી તાકાતવાળા થ્રસ્ટર્સ
ટેસ્લાની કારની પાછળ લાગેલા રિયર થ્રસ્ટર્સ 80 કિલોન્યૂટન (80 kN) નો થ્રસ્ટ પેદા કરે છે, જે એક દસોલ્ટ ફાલ્કન 10X (Dassault Falcon 10X) ફાઈટર જેટ એન્જિનની શક્તિ બરાબર છે. આ જ શક્તિશાળી થ્રસ્ટની મદદથી આ કાર એક સેકન્ડથી પણ ઓછા સમયમાં (0.81 સેકન્ડ) 96 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપ પકડી શકે છે.

5. કારના માળખાની નીચે લાગેલી ચોંટાડવાની સિસ્ટમ
હવામાં છલાંગ લગાવતા પહેલા રેમ્પ પર અત્યંત ગ્રિપ અને ડાઉનફોર્સ બનાવવા માટે કારની નીચે ચાર 20-કિલોવોટના પંખા અને ડ્રોપ-ડાઉન સ્કર્ટ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજી ગાડીને જમીન અથવા વળેલા રેમ્પ સાથે ચોંટાડી રાખે છે, જેનાથી કાર ઊંધી પણ ચાલી શકે છે.

ફ્લાઈંગ કારને ઉડાનની મંજૂરી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્યાં આવશે મુશ્કેલીઓ?

1. અધિકારક્ષેત્રની અસ્પષ્ટતા
અમેરિકાના ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કાર મુખ્યત્વે રસ્તા પર ચાલવા માટે બનાવવામાં આવી છે. તેથી તે વિમાનની વ્યાખ્યામાં આવતી નથી અને FAA તેને ઉડાનની મંજૂરી આપશે નહીં.
રસ્તા પર ચાલતું વાહન હોવાને કારણે ટેસ્લાની કાર માર્ગ પરિવહન વિભાગના નિયમોના દાયરામાં આવવી જોઈએ, પરંતુ તેની હવામાં ઉડાન ભરવાનું લાયસન્સ કોણ આપશે, તેને લઈને અધિકારક્ષેત્રનો પ્રશ્ન ફસાઈ શકે છે.

2. સામાન્ય રસ્તાઓ પર કાયદેસરતા અને રોકેટ વેરિઅન્ટ પર સવાલ
એલન મસ્કે પોતે સ્વીકાર્યું કે તેઓ નિશ્ચિતપણે કહી શકતા નથી કે આ કાર તમામ દેશોના કાનૂની ક્ષેત્રોમાં કાયદેસર હશે કે નહીં.
ટેસ્લાની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, તેનું ફુલ-ફ્લાઈટ સિસ્ટમ વાળું રોકેટ વેરિઅન્ટ જાહેર રસ્તાઓ પર ચલાવવા માટે માન્ય નથી.

3. થ્રસ્ટર્સ અને સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ
માર્ગ સુરક્ષા સંગઠનો અને પરિવહન વિભાગોએ 370 કિમી પ્રતિ કલાકની અત્યંત ઝડપ અને 10,000 PSI દબાણવાળા કોલ્ડ-ગેસ થ્રસ્ટર્સના સામાન્ય ટ્રાફિકમાં ઉપયોગને લઈને સુરક્ષા સંબંધિત ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે.
જાહેર રસ્તાઓ પર અચાનક થ્રસ્ટર ચાલુ થવાથી અથવા ગેસ ટેન્કમાં ટેકનિકલ ખામી આવવાથી અકસ્માતોનું જોખમ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

4. લાયસન્સિંગ અને વીમાનો પ્રશ્ન
આ ખાસ ટેકનોલોજી માટે સામાન્ય ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ પૂરતું હશે કે ખાસ ટ્રેનિંગ અને પાયલોટ લાયસન્સની જરૂર પડશે, તે નક્કી નથી.
સામાન્ય મોટર વીમો સામાન્ય રીતે રસ્તા પર થયેલા અકસ્માતોને કવર કરે છે. હવામાં કરાયેલા સ્ટંટ અથવા થ્રસ્ટરથી થતા નુકસાનને કવર મળશે કે નહીં, તેના પર પણ પ્રશ્ન છે.

5. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં સ્થાનિક નિયમો
ચીન અને ભારત જેવા બજારોમાં બુકિંગ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ ટેસ્લાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ડિલિવરી સંપૂર્ણપણે સ્થાનિક દેશોના મોટર વાહન વિભાગ અને પ્રાદેશિક નિયમોની મંજૂરી મળવા પર જ નિર્ભર રહેશે.

શું ટેસ્લાની ફ્લાઈંગ કાર દુનિયાની પહેલી ઉડતી કાર હશે?
ના, ટેસ્લાની રોડસ્ટર દુનિયાની પહેલી ઉડતી કાર નહીં હોય. તેનો પહેલો પ્રોટોટાઈપ 1917 માં જ રજૂ થઈ ચૂક્યો છે. ત્યારે ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં કામ કરતા ગ્લેન કર્ટિસે દુનિયાને તેનું પ્રારંભિક સ્વરૂપ બતાવ્યું હતું.

લગભગ 102 વર્ષ પછી અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા સ્થિત કંપની એલેફ (Alef) એ 2019 માં પોતાની ફ્લાઈંગ કારનો પ્રોટોટાઈપ બનાવ્યો હતો અને 2023 માં તેને અમેરિકન FAA તરફથી ખાસ એરવર્ધીનેસ સર્ટિફિકેશન પણ મળી ચૂક્યું છે. એલેફના CEO જિમ દુકોવની અનુસાર, ટેસ્લા રોડસ્ટર આ રેસમાં સામેલ થનારી ઈતિહાસની બીજી ફ્લાઈંગ કાર હશે.

ટેસ્લા રોડસ્ટર ખરેખર પરંપરાગત વિમાન અથવા ઉડતી કારની જેમ સતત હવામાં ઉડવા માટે બનેલી નથી. તે સ્પેસએક્સના કોલ્ડ-ગેસ થ્રસ્ટર્સના જોરે હવામાં ફક્ત ટૂંકી છલાંગ અને 180-ડિગ્રી રોલ જેવા સ્ટંટ કરવામાં સક્ષમ દેખાઈ છે. તેનાથી વિપરીત એલેફ જેવી કારો ઈલેક્ટ્રિક પ્રોપલ્શનની મદદથી હવામાં લાંબી ઉડાન ભરી શકે છે.

આ કારણે જ અમેરિકન ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA) એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેસ્લા રોડસ્ટર તેમના એરક્રાફ્ટના માપદંડોને પૂર્ણ કરતી નથી, તેથી તેને વિમાનનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવશે નહીં, જ્યારે એલેફને લાંબી ઉડાનોને કારણે પહેલેથી જ આ લાયસન્સ મળી ચૂક્યું છે.