મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ અત્યંત ખતરનાક અને નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં સ્થિત વ્યૂહાત્મક લારક આઇલેન્ડ પર તૈનાત ઈરાની રોકેટ લોન્ચર્સને નિશાન બનાવી જોરદાર હુમલો કર્યો છે.
અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય અનુસાર, આ લોન્ચર્સ દ્વારા સમુદ્રમાં ઘાતક માઇન્સ (દરિયાઈ સુરંગો) પાથરવાની તૈયારી થઈ રહી હતી, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ પુરવઠો અને વેપારી જહાજો માટે ગંભીર ખતરો ઊભો થયો હતો. આ હુમલા બાદ ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતાં જોર્ડન સ્થિત અમેરિકન લશ્કરી મથકો પર બેલિસ્ટિક મિસાઇલોથી હુમલો કર્યો છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના લારક આઇલેન્ડ પર ઈરાની રોકેટ લોન્ચર્સ પર યુએસ સૈન્ય દ્વારા સીધો હુમલો.
-
આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટમાં મેગ્નેટિક અને એકોસ્ટિક માઇન્સ પાથરવાના ઈરાનના મનસૂબાને નિષ્ફળ બનાવાયો.
-
અમેરિકી નેવી ડાઇવર્સ, નેવી સીલ્સ અને એર સપોર્ટ દ્વારા સમુદ્રી લેન ક્લિયર કરી કોમર્શિયલ જહાજો માટે ખોલવામાં આવી.
-
ઈરાને વળતો પ્રહાર કરી જોર્ડનમાં અમેરિકન મથકો પર બેલિસ્ટિક મિસાઇલો છોડી; 8 મિસાઇલો હવામાં જ તોડી પડાઈ.
-
પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કડક ચેતવણી આપી કે જો ઈરાન હવે કોઈ પણ કાર્યવાહી કરશે તો તેના પર અગાઉ કરતાં પણ વધુ વિનાશક સૈન્ય તાકાતથી હુમલો થશે.
-
ફેબ્રુઆરીમાં શરૂ કરાયેલા ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ (Operation Epic Fury) હેઠળ ઈરાનના પરમાણુ મથકો, એર ડિફેન્સ અને કોમ્યુનિકેશન નેટવર્કને નષ્ટ કરવાનો લક્ષ્યાંક.
અમેરિકા વિરુદ્ધ ઈરાન: તાજેતરના હુમલા અને સૈન્ય ટકરાવ:
| મોરચો / ઘટના | અમેરિકન પક્ષની કાર્યવાહી | ઈરાન પક્ષનું વલણ / જવાબી કાર્યવાહી |
| લારક આઇલેન્ડ ટાર્ગેટ | ઈરાની રોકેટ લોન્ચર્સ અને રડાર સિસ્ટમનો ખાતમો | વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા અમેરિકા સામે ઉશ્કેરણીજનક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ |
| હોર્મુઝ શિપિંગ લેન | નેવી સીલ્સ અને એરફોર્સ દ્વારા દરિયાઈ માઇન્સ દૂર કરાઈ | નાની નૌકાઓ દ્વારા સમુદ્રમાં સેન્સર માઇન્સ બિછાવવાનો પ્રયાસ |
| જોર્ડન એરબેઝ ટાર્ગેટ | જોર્ડન એર ડિફેન્સ દ્વારા ઈરાનની 8 મિસાઇલો હવામાં ઇન્ટરસેપ્ટ કરાઈ | અમેરિકી સૈન્ય મથકોને સીધા નિશાન બનાવી બેલિસ્ટિક મિસાઇલો છોડી |
| નાગરિક નુકસાનના આક્ષેપો | યુએસ સેના દ્વારા લગ્નના કાર્યક્રમ પર હુમલાનો ઈરાની દાવો સદંતર ફગાવી દેવાયો | લગ્ન સમારોહમાં હુમલાથી 4 ના મોત અને 70 ઘાયલ થયાનો ઈરાની મીડિયાનો દાવો |
શા માટે ખતરનાક છે ઈરાનની દરિયાઈ માઇન્સ?
દરિયાઈ માઇન્સ અત્યંત ઓછી કિંમતે બને છે પરંતુ મોટા કન્ટેનર જહાજો અને ઓઇલ ટેન્કર્સ માટે સૌથી ઘાતક હથિયાર સાબિત થાય છે. ઈરાન નાની બોટ્સ દ્વારા હોર્મુઝના સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાં મેગ્નેટિક અને અવાજ પકડતા એકોસ્ટિક સેન્સરવાળી સુરંગો ગોઠવતું રહ્યું છે, જેને પાણીની અંદર ટ્રેક કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બને છે. વિશ્વના 20% ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો આ જ રસ્તેથી પસાર થતો હોવાથી જો આ માર્ગ બંધ થાય તો વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘવારી અને ક્રૂડના ભાવોમાં ભડકો થઈ શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ખુલ્લી ધમકી અને ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે અમેરિકન સેના હવે કોઈ પીછેહઠ કરવાની નથી. જો ઈરાને વધુ હુમલા ચાલુ રાખ્યા તો તેના તમામ મુખ્ય સૈન્ય સંસાધનો જમીનદોસ્ત કરી દેવાશે. ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ નો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની પડોશી દેશો પર હુમલો કરવાની ક્ષમતા ખતમ કરવી, તેનું ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ સંપૂર્ણ નષ્ટ કરવો અને તેહરાનમાં સત્તા પરિવર્તન (રેજીમ ચેન્જ) માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ ઊભી કરવાનો છે.
