Somnath Temple : પ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ સોમનાથ મંદિર ની આસપાસ નોનવેજ ખાદ્યપદાર્થોના વેચાણ અને સંગ્રહ પર મૂકવામાં આવેલા પ્રતિબંધ મામલે ચાલી રહેલી કાનૂની લડાઈમાં સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વપૂર્ણ વલણ અપનાવ્યું છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટની ખંડપીઠે અગાઉ સરકારની અપીલ પર આપેલા સ્ટે સામે રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોએ કરેલી અરજી પર સુનાવણી કરતાં દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે વચગાળાનો સ્ટે હટાવવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત હાઈકોર્ટને સમગ્ર અપીલનો આગામી બે મહિનાની અંદર આખરી નિકાલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. પરિણામે, હાઈકોર્ટનો અંતિમ ચુકાદો ન આવે ત્યાં સુધી સોમનાથ મંદિર પરિસર આસપાસના નિયત વિસ્તારોમાં નોનવેજના વેચાણ અને સંગ્રહ પરનો સરકારી પ્રતિબંધ યથાવત રહેશે.
સોમનાથ નોનવેજ પ્રતિબંધ કેસ: મુખ્ય વિગતો એક નજરે
જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના જાહેરનામાથી શરૂ થઈ કાનૂની લડાઈ
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ગીર સોમનાથ જિલ્લાના વહીવટી તંત્ર દ્વારા લેવાયેલા એક નિર્ણયથી થઈ હતી:
-
ગીર સોમનાથ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા ૧૦ ઑગસ્ટના રોજ એક સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પવિત્ર સોમનાથ જ્યોતિર્લિંગ મંદિરની આસપાસના ચોક્કસ નિર્ધારિત વિસ્તારોમાં માંસાહારી ખાદ્યપદાર્થો (નોનવેજ) ના વેચાણ અને સંગ્રહ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો.
-
આ જાહેરનામાને રોજગાર અને વેપારના બંધારણીય અધિકારનું હનન ગણાવીને સ્થાનિક ૬ રેસ્ટોરન્ટ માલિકોએ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી હતી.
-
હાઈકોર્ટના સિંગલ જજે પ્રાથમિક તબક્કે સુનાવણી બાદ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના આ વિવાદાસ્પદ જાહેરનામાને રદબાતલ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
રાજ્ય સરકારની અપીલ અને હાઈકોર્ટનો સ્ટે
સિંગલ જજના આદેશ સામે રાજ્ય સરકારે તાત્કાલિક કાનૂની પગલાં ભર્યાં હતાં:
-
ગુજરાત સરકારે સિંગલ જજના હુકમને પડકારતી અપીલ હાઈકોર્ટની બે જજોની ડિવિઝન બેંચ (ખંડપીઠ) સમક્ષ કરી હતી.
-
ખંડપીઠે રાજ્ય સરકારની દલીલોને ધ્યાને લઈ સિંગલ જજના રદ કરવાના હુકમ પર વચગાળાનો સ્ટે (સ્થગિતતા) મૂકી દીધો હતો, જેના કારણે પ્રતિબંધ આપોઆપ ફરી અમલી બની ગયો હતો.
-
ડિવિઝન બેંચના સ્ટે વિરુદ્ધ રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોના એડવોકેટ અસરાર મન્સૂરી મારફતે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) દાખલ કરવામાં આવી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના સ્ટેમાં કોઈ દખલ કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.
પોલીસ ચોકીમાં બાંહેધરીપત્ર પર સહી કરાવવા મામલે વિવાદ
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન સરકારી અધિકારીઓની કામગીરી સામે પણ ગંભીર આક્ષેપો ઉઠ્યા હતા:
-
અરજદાર વેપારીઓએ કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે ૭ ઑક્ટોબરે હાઈકોર્ટમાં પ્રથમ સુનાવણી ચાલી રહી હતી તે જ દિવસે મામલતદાર દ્વારા તમામ ૬ રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોને સ્થાનિક પોલીસ ચોકીમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા.
-
ત્યાં તેમની પાસેથી ‘ભવિષ્યમાં ક્યારેય નોનવેજ નહીં વેચીએ અને માત્ર શાકાહારી ચીજોનો જ વેપાર કરીશું’ તેવા લખાણવાળા બાંહેધરીપત્ર પર સહીઓ કરાવી લેવામાં આવી હતી.
-
આ મામલે ગુજરાત હાઈકોર્ટે પણ અગાઉ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ નારાજગી વ્યક્ત કરતાં પૂછ્યું હતું કે, જ્યારે કેસ ન્યાયાલયમાં વિચારાધીન હતો ત્યારે આ પ્રકારે સહીઓ લેવાની શું જરૂર હતી?
હાલ સુપ્રીમ કોર્ટના કડક નિર્દેશ બાદ હવે સમગ્ર મામલો ફરી ગુજરાત હાઈકોર્ટ સમક્ષ આવ્યો છે અને આગામી બે મહિનામાં ખંડપીઠ દ્વારા આવનારા આખરી ચુકાદા પર સૌની મીટ મંડાયેલી રહેશે.
