RBI : દેશમાં ઝડપથી વિકસતા નાણાકીય બજારો અને માર્કેટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સુદ્રઢ બનાવવાના ઉદ્દેશ સાથે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. સેન્ટ્રલ બેંકે નાણાકીય બજારો માટે ટેકનિકલ કન્સલ્ટેટિવ કમિટી (Technical Consultative Committee for Financial Markets – TCCFM) ની રચના કરી છે, જેનું નેતૃત્વ આરબીઆઈના ડેપ્યુટી ગવર્નર રોહિત જૈન કરશે.
રોહિત જૈન હાલમાં આરબીઆઈના ફાઇનાન્સિયલ માર્કેટ્સ રેગ્યુલેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (FMRD) ના પ્રભારી તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. આ સમિતિ મની માર્કેટ, ગવર્નમેન્ટ સિક્યોરિટીઝ (G-Sec), ફોરેક્સ અને ડેરિવેટિવ્ઝ બજારો સાથે સંકળાયેલા નીતિવિષયક અને ઓપરેશનલ મુદ્દાઓ પર બજારના હિતધારકો સાથે સત્તાવાર ચર્ચા-વિચારણા માટેનું સત્તાવાર પ્લેટફોર્મ બનશે.
RBI ની નવી સમિતિ (TCCFM) ની મુખ્ય વિગતો એક નજરે
સમિતિમાં સામેલ મુખ્ય બાહ્ય સભ્યો
આ કમિટીમાં નાણાકીય જગતના વિવિધ ક્ષેત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ૭ અગ્રણી નિષ્ણાતોને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે:
-
અનંત નારાયણ: SEBI ના ભૂતપૂર્વ પૂર્ણકાલીન સભ્ય અને IIT બોમ્બેના પ્રોફેસર ઓફ પ્રેક્ટિસ.
-
શમશેર સિંહ: ચેરમેન, ફિક્સ્ડ ઇન્કમ મની માર્કેટ એન્ડ ડેરિવેટિવ્ઝ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (FIMMDA) અને ડેપ્યુટી એમડી, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI).
-
નીરજ ગંભીર: એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર, એક્સિસ બેંક (Axis Bank).
-
શૈલેન્દ્ર ઝીંગન: હેડ – ટ્રેઝરી અને ઇકોનોમિક રિસર્ચ, ICICI બેંક.
-
આદિત્ય બાગરી: મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને હેડ ઓફ માર્કેટ્સ, સિટી ઇન્ડિયા (Citi India).
-
નંદ કિશોર: મેનેજિંગ ડિરેક્ટર, ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (CCIL).
-
રિધમ દેસાઈ: મેનેજિંગ ડિરેક્ટર, મોર્ગન સ્ટેનલી ઇન્ડિયા (Morgan Stanley India).
સમિતિની મુખ્ય કાર્યસૂચિ અને જવાબદારીઓ (Terms of Reference)
આરબીઆઈ દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકા મુજબ સમિતિ નીચે મુજબના વિષયો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે:
-
બજારની કાર્યક્ષમતા અને તરલતા: મની માર્કેટ, સરકારી સિક્યોરિટીઝ, વિદેશી હૂંડિયામણ (Forex) અને સંલગ્ન ડેરિવેટિવ્ઝ બજારોની કાર્યક્ષમતા, તરલતા (Liquidity) અને સ્થિરતાની ચકાસણી કરવી.
-
બજારનો વ્યાપ વધારવો: ભારતીય બજારોને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ ઊંડાણપૂર્વક અને વ્યાપક બનાવવા માટેના જરૂરી નીતિવિષયક પગલાં સૂચવવા.
-
ઓપરેશનલ અવરોધો દૂર કરવા: RBI દ્વારા લેવામાં આવતા નિયમનકારી પગલાંના અમલીકરણ દરમિયાન બજારમાં ઊભા થતા કોઈપણ અણધાર્યા ઘર્ષણ કે તકનીકી અવરોધોની ઓળખ કરી સુધારા કરવા.
-
ટ્રેડિંગ અને સેટલમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ટ્રેડિંગ, ક્લિયરિંગ, સેટલમેન્ટ, રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ અને તેના સંબંધિત નિયમનકારી માળખાને વધુ મજબૂત અને સુરક્ષિત બનાવવું.
-
વૈશ્વિક જોખમો અને નાણાકીય નવીનતાઓ: આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક સ્તરે થતા નાણાકીય ફેરફારો, નવી ટેકનોલોજી અને ઉભરતા આર્થિક જોખમોની ભારતીય નાણાકીય બજારો પર પડનારી સંભવિત અસરોની સતત સમીક્ષા કરવી.
બજારના નિષ્ણાતોના મતે, સેન્ટ્રલ બેંક અત્યાર સુધી બજારના હિતધારકો સાથે અનૌપચારિક બેઠકો યોજતી હતી. હવે આ સમિતિની રચના થવાથી સંવાદ વધુ સુવ્યવસ્થિત બનશે અને બજારની વાસ્તવિક જરૂરિયાતોને અનુરૂપ નિયમો ઘડવામાં સરળતા રહેશે.
