‘સવર્ણો આદિવાસીઓની જેમ રહી જુએ, મેલું ઉપાડશો તો ₹૫૦ હજાર આપીશ’: સાગબારામાં શંકરસિંહ વાઘેલાનું વિવાદાસ્પદ નિવેદન વાયરલ

Shankersinh Vaghela : નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા તાલુકામાં જંગલ જમીનના ખેડાણ અને અધિકારને લઈને ખેડૂતો તથા વન વિભાગ વચ્ચે ચાલી રહેલો વિવાદ ફરી એકવાર ઉગ્ર બન્યો છે. આ વિવાદના સમર્થનમાં ગાંધી જયંતી (૨ ઓક્ટોબર) ના રોજ સાગબારાના ખોપી ગામે એક વિશાળ જાહેરસભાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સભામાં ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલાએ આદિવાસીઓની સ્થિતિ અંગે વાત કરતાં એક અત્યંત ચર્ચાસ્પદ અને વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપ્યું હતું, જેનો વીડિયો હાલ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહ્યો છે.

આ સભાના મંચ પર શંકરસિંહ વાઘેલાની સાથે ગુજરાત વિધાનસભા કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા અમિત ચાવડા, પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. તુષાર ચૌધરી, વાંસદાના ધારાસભ્ય અનંત પટેલ તેમજ BTP ના પૂર્વ ધારાસભ્ય મહેશ વસાવા સહિતના અગ્રણી નેતાઓ એકસાથે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

શંકરસિંહ વાઘેલાનું નિવેદન: ‘આ લોકોનું મેલું ઉપાડીને રહી જુઓ’

જાહેરસભાને સંબોધતા પૂર્વ મુખ્યમંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલાએ જણાવ્યું હતું કે:

“હું ઘણા લોકોને કહું છું કે જો મેલું ઉપાડવાની નોકરી કરવી હોય – પછી ભલે તમે વાણિયા, બ્રાહ્મણ કે પટેલ ગમે તે હોવ, મેલું ઉપાડવા બદલ મહિને ₹૫૦,૦૦૦ હું તમને આપીશ. તમે આ લોકોનું મેલું ઉપાડો અને તેઓ જે હાલતમાં રહે છે તે હાલતમાં રહી જુઓ, ત્યારે ખબર પડશે કે તેઓ કેવી કપરી પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. વીજળી નથી, પાણી નથી, કશું જ નથી.”

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “અહીં વર્ષોથી તેમનો હક અને અનામત છે. SC, ST અને OBC મળીને ૭૦ ટકા વસ્તી છે. તમે જ ગુજરાતના સાચા માલિક છો. હવે માત્ર આંદોલનો કરીને સમય વેડફવાને બદલે શાસન અને સરકાર બદલવાની દિશામાં વિચારવાનો સમય આવી ગયો છે.” તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જંગલ અને જમીનના સાચા માલિક આદિવાસીઓ છે, સરકાર કે વન વિભાગ માત્ર વહીવટી વ્યવસ્થાનો ભાગ છે.

શું છે સમગ્ર જમીન વિવાદ?

નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા અને સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકા વચ્ચેનો જંગલ જમીન વિવાદ વર્ષો જૂનો છે:

• ઉકાઈ ડેમ વિસ્થાપિતોનો પ્રશ્ન: સાગબારા તાલુકાના આશરે ૧૨ જેટલા ગામોના ઉકાઈ ડેમ અસરગ્રસ્ત આદિવાસી ખેડૂતોને વર્ષો પહેલાં ઉમરપાડા વિસ્તારમાં ખેતી કરવા માટે જમીન ફાળવવામાં આવી હતી.

• બે દાયકાથી ખેતી: સાગબારાના ખેડૂતો છેલ્લાં ૨૦ વર્ષથી આ ફાળવેલી જમીન પર શાંતિપૂર્ણ રીતે ખેતી કરતા આવ્યા છે.

• છેલ્લા ૨ વર્ષથી ઘર્ષણ: તાજેતરના બે વર્ષથી બંને તાલુકાના ખેડૂતો અને વહીવટીતંત્ર વચ્ચે ખેડાણ બાબતે ઘર્ષણ વધી ગયું છે. વન વિભાગના અધિકારીઓ ગ્રામસભાના ઠરાવની માંગણી કરીને સાગબારાના ખેડૂતોને જમીન ખેડતા અટકાવી રહ્યા છે, જેને લઈને આદિવાસી સમાજમાં ઉગ્ર રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો છે.

રાજકીય ગરમાવો

કોંગ્રેસમાં સત્તાવાર રીતે પુનઃ પ્રવેશ ન કર્યો હોવા છતાં, શંકરસિંહ વાઘેલા વિપક્ષી ગઠબંધન અને કોંગ્રેસના ધારાસભ્યો સાથે એક જ મંચ પરથી ગર્જ્યા હતા. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, શંકરસિંહના આ નિવેદનનો મૂળ આશય આદિવાસી વિસ્તારોમાં પાયાની સુવિધાઓના અભાવ અને તેમની દયનીય સ્થિતિને ઉજાગર કરવાનો હતો, પરંતુ તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી ભાષા અને શબ્દોને કારણે આ નિવેદન સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.