ECI : રાજધાની દિલ્હીમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરાયેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા હેઠળ મતદાર યાદીમાંથી બાકાત કરાયેલા જૂના મતદારોને ફરીથી નોંધણી કરાવવા માટે ‘ફોર્મ ૬’ ભરવાની ફરજ પાડવાના મુદ્દે વિવાદ વધુ વકર્યો છે. આ મામલે વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચીફ જસ્ટિસ સમક્ષ તાકીદની રજૂઆત કરી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ ૨૮ ઑક્ટોબરના રોજ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જૂના નોંધાયેલા મતદારોને નવા મતદાર તરીકે ફોર્મ ૬ ભરવા માટે દબાણ કરવું એ ચૂંટણી પંચની મોટી ભૂલ છે. બુધવારે ચીફ જસ્ટિસ (CJI) ની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે મતદારોને આશ્વાસન આપતાં જણાવ્યું હતું કે જ્યારે અદાલત આ મામલાની સુનાવણી કરી રહી છે ત્યારે કોઈએ ડરવાની જરૂર નથી. આ કેસની આગામી સુનાવણી દિવાળી વેકેશન બાદ ૧૯ નવેમ્બર ના રોજ નિયત કરવામાં આવી છે.
દિલ્હી SIR મતદાર યાદી વિવાદ એક નજરે
શું છે ફોર્મ ૬ અને ફોર્મ ૮ વચ્ચેનો તફાવત?
મતદાર નોંધણી નિયમો (૧૯૬૦) અનુસાર ચૂંટણી પંચ દ્વારા અલગ-અલગ હેતુઓ માટે ફોર્મ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે:
-
ફોર્મ ૬ (Form 6): આ ફોર્મ ફક્ત અને ફક્ત એવા નાગરિકો માટે છે જેઓ જીવનમાં પ્રથમ વખત મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવી રહ્યા હોય. આ ફોર્મમાં અરજદારે સોગંદપૂર્વક ઘોષણા કરવી પડે છે કે તેઓ અગાઉ ક્યાંય નોંધાયેલા નથી. જો કોઈ જૂનો મતદાર આ ફોર્મ ભરે તો તે કાનૂની રીતે ખોટી માહિતી આપવાનો ગુનો બને છે, જેમાં કેદની સજા થઈ શકે છે.
-
ફોર્મ ૮ (Form 8): સરનામું બદલવા, વિગતો સુધારવા કે અગાઉથી નોંધાયેલા મતદાર તરીકે પુનઃચકાસણી માટે ફોર્મ ૮ નો ઉપયોગ થાય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે મૌખિક રીતે ટકોર કરી હતી કે રદ થયેલા મતદારો માટે ફોર્મ ૮ અથવા એન્યુમરેશન ફોર્મ માન્ય રાખવું જોઈએ.
મતદારો ‘ધર્મસંકટ’ માં: પ્રશાંત ભૂષણની દલીલ
કોર્ટમાં અરજદારો વતી દલીલ કરતાં એડવોકેટ પ્રશાંત ભૂષણે જણાવ્યું કે:
-
દિલ્હીમાં એબ્સન્ટ, શિફ્ટેડ, ડેડ અથવા ડુપ્લિકેટ (ASDD) કેટેગરી હેઠળ લાખો નાગરિકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી બાકાત કરી દેવાયા છે.
-
હવે ચૂંટણી પંચ તે મતદારોને ફરી નામ નોંધાવવા માટે ફોર્મ ૬ ભરવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે.
-
નાગરિકો મોટી દ્વિધા અને ડરમાં મુકાયા છે કે જો તેઓ ફોર્મ ૬ માં સહી કરશે તો ખોટી ઘોષણા બદલ તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી થશે.
CJI નું આશ્વાસન: ‘અદાલત સમક્ષ મામલો છે, ડરવાની જરૂર નથી’
ચીફ જસ્ટિસે વકીલો અને મતદારોને ધરપત આપતાં જણાવ્યું:
-
“જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટ ખુદ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાની સુનાવણી કરી રહી છે, ત્યારે મતદારોએ કોઈપણ પ્રકારના ડર કે સંશયમાં રહેવાની જરૂર નથી.“
-
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચે પણ વાંધા અને દાવા અરજીઓ રજૂ કરવાની સમયમર્યાદા ૩૦ ઑક્ટોબરથી લંબાવીને હવે ૨૫ નવેમ્બર સુધી કરી દીધી છે.
-
બેન્ચે અરજદારોને આ ચોક્કસ મુદ્દે ઔપચારિક અરજી દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે દિવાળીના તહેવારોની રજાઓ પૂર્ણ થયા બાદ ૧૯ નવેમ્બરના રોજ આ મામલે વિસ્તૃત સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે.
