ઇન્ડોનેશિયામાં (Indonesia) રવિવારે વહેલી સવારે અનાક ક્રાકાટોઆ (Anak Krakatau) જ્વાળામુખી ફાટતાં ભારે અફરાતફરી સર્જાઈ હતી. જ્વાળામુખીમાંથી નીકળેલી રાખ (Volcanic Ash) હવામાં ફેલાતા હવાઈ પરિવહન (Air Traffic) પર ગંભીર અસર પડી હતી. રાજધાની જકાર્તા (Jakarta) સહિત છ એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ ઓપરેશન (Flight Operations) સ્થગિત કરવાની ફરજ પડી હતી.
આ ઘટનાના કારણે 300થી વધુ ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થઈ છે અને હજારો મુસાફરો એરપોર્ટ પર અટવાઈ ગયા હતા. અધિકારીઓએ જ્વાળામુખીની આસપાસ સુરક્ષા ચેતવણી (Safety Warning) પણ જાહેર કરી છે.
માત્ર 30 સેકન્ડ સુધી જ્વાળામુખી ફાટ્યો
ઇન્ડોનેશિયાની ભૂસ્તરીય એજન્સી (Geological Agency) અનુસાર, અનાક ક્રાકાટોઆમાં રવિવારે સવારે આશરે 3:53 વાગ્યે વિસ્ફોટ થયો હતો. જ્વાળામુખીની આ સક્રિયતા લગભગ 30 સેકન્ડ સુધી રહી હતી.
ક્લોઝ્ડ-સર્કિટ કેમેરા (CCTV)માં જ્વાળામુખીમાંથી લાવા અને આગની જ્વાળાઓ નીકળતી જોવા મળી હતી. જોકે, તાત્કાલિક રીતે કોઈ જાનહાનિ કે ઈજાના અહેવાલ સામે આવ્યા નથી.
અધિકારીઓએ કોઈ મોટાપાયે સ્થળાંતર (Evacuation)નો આદેશ પણ આપ્યો નથી. જોકે, લોકોને સાવચેતી રાખવા અને જ્વાળામુખીના સક્રિય ક્રેટર (Active Crater)થી ઓછામાં ઓછા 3 કિલોમીટર દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
6 એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ સેવા બંધ
જ્વાળામુખીમાંથી નીકળેલી રાખના વાદળો હવામાં ફેલાતા જકાર્તાના સોકાર્નો-હટ્ટા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (Soekarno-Hatta International Airport) પર સવારે 5:30 વાગ્યાથી ફ્લાઇટ કામગીરી અસ્થાયી રીતે બંધ કરવામાં આવી હતી.
આ ઉપરાંત અન્ય પાંચ એરપોર્ટની કામગીરી પર પણ અસર પડી હતી. રિપોર્ટ અનુસાર કુલ 301 ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થઈ હતી, જેમાં 58 આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ (International Flights)નો સમાવેશ થાય છે.
આ સ્થિતિના કારણે અંદાજે 22,800 મુસાફરોની મુસાફરી પર અસર પડી હતી. ઘણા મુસાફરોને ફ્લાઇટ રદ થવાથી અથવા વિલંબને કારણે એરપોર્ટ પર રાહ જોવી પડી હતી.
જકાર્તા સહિત અનેક રૂટ પ્રભાવિત
જ્વાળામુખીની રાખ જકાર્તા અને સુમાત્રાના લામ્પુંગ પ્રાંતના કેટલાક વિસ્તારો સુધી પહોંચી હતી. તેના કારણે અનેક સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ રદ, વિલંબિત અથવા અન્ય એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવી હતી.
મકાસ્સર, લામ્પુંગ, બાલી અને સુરાબાયા જેવા સ્થાનિક રૂટ્સ પણ અસરગ્રસ્ત થયા હતા. જ્યારે હોંગકોંગ, સિડની, એમ્સ્ટર્ડમ, સિયોલ, દોહા અને કુઆલાલંપુર જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટ્સ પર પણ ફ્લાઇટ શેડ્યૂલમાં ફેરફાર થયો હતો.
સિંગાપોરને સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટ્સમાંથી એક ગણાવવામાં આવ્યો હતો. સિંગાપોર એરલાઇન્સે જકાર્તાથી આવતી-જતી ફ્લાઇટ્સ રવિવારના બાકીના દિવસ માટે રદ કરી હતી.
રાખના બે મોટા વાદળો જોવા મળ્યા
ઇન્ડોનેશિયાની જ્વાળામુખી નિષ્ણાત એજન્સી અને ઓસ્ટ્રેલિયાના ડાર્વિન વોલ્કેનિક ઍશ એડવાઇઝરી સેન્ટર (Darwin Volcanic Ash Advisory Centre)એ સેટેલાઇટ તસવીરો (Satellite Imagery)ના આધારે બે અલગ-અલગ રાખના વાદળો ઓળખ્યા હતા.
એક રાખનું વાદળ આશરે 20,000 ફૂટ એટલે કે લગભગ 6,100 મીટરની ઊંચાઈ સુધી પહોંચ્યું હતું. આ વાદળ ઉત્તર-પૂર્વ તરફ આગળ વધ્યું હતું અને જકાર્તા, બેન્ટેન તથા પશ્ચિમ જાવા સહિતના વિસ્તારોને અસર થઈ હતી.
બીજું રાખનું વાદળ આશરે 50,000 ફૂટ એટલે કે લગભગ 15,200 મીટરની ઊંચાઈ સુધી પહોંચ્યું હતું. તે પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં આગળ વધ્યું હતું. આ વાદળથી બેન્ટેન, લામ્પુંગ અને બેંગકુલુ પ્રાંતના કેટલાક વિસ્તારો તેમજ સુન્ડા સ્ટ્રેટ અને સુમાત્રાની પશ્ચિમ તરફના હિંદ મહાસાગરના વિસ્તારો પ્રભાવિત થયા હતા.
શુક્રવારથી જ્વાળામુખીમાં વધતી હતી સક્રિયતા
ભૂસ્તરીય એજન્સી અનુસાર, અનાક ક્રાકાટોઆમાં શુક્રવારથી જ જ્વાળામુખીની સક્રિયતા (Volcanic Activity) વધી રહી હતી. રવિવારના વિસ્ફોટ પહેલા પણ તેની ગતિવિધિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી હતી.
પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અધિકારીઓએ લોકોને જ્વાળામુખીની આસપાસના પ્રતિબંધિત વિસ્તારમાં ન જવા અને તાજા પ્રવાસ સંબંધિત સૂચનોનું પાલન કરવા જણાવ્યું છે.
ઇન્ડોનેશિયાના સિવિલ એવિએશન વિભાગે એરલાઇન્સ (Airlines), એરપોર્ટ ઓપરેટર્સ, એર નેવિગેશન સેવાઓ અને હવામાન વિભાગ સાથે સંકલન કરીને સ્થિતિ પર નજર રાખી હતી.
અધિકારીઓએ મુસાફરોને એરલાઇન પાસેથી ફ્લાઇટની નવીનતમ સ્થિતિ તપાસ્યા બાદ જ એરપોર્ટ પહોંચવાની સલાહ આપી છે.
અનાક ક્રાકાટોઆનો ઇતિહાસ પણ ભયાનક
અનાક ક્રાકાટોઆનો અર્થ ‘ક્રાકાટોઆનું બાળક’ (Child of Krakatau) થાય છે. આ જ્વાળામુખી 1883માં થયેલા વિનાશક ક્રાકાટોઆ વિસ્ફોટના અવશેષોમાંથી વિકસ્યો હતો.
1883નો ક્રાકાટોઆ વિસ્ફોટ ઇતિહાસના સૌથી શક્તિશાળી જ્વાળામુખી વિસ્ફોટોમાં ગણાય છે. તેની અસર માત્ર આસપાસના વિસ્તારો પૂરતી મર્યાદિત રહી નહોતી, પરંતુ વૈશ્વિક હવામાન પર પણ પડી હતી.
આ જ્વાળામુખી સાથે 2018ની એક ભયાનક સુનામી (Tsunami) પણ જોડાયેલી છે. જ્વાળામુખીની ગતિવિધિને કારણે સમુદ્રની અંદર ભૂસ્ખલન (Underwater Landslide) થયું હતું, જેના પરિણામે મોટી માત્રામાં સમુદ્રનું પાણી ખસ્યું અને સુનામી સર્જાઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં જાવા અને સુમાત્રામાં ઓછામાં ઓછા 430 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.
https://twitter.com/9415st/status/2096506305112682680
હાલમાં પણ એલર્ટ લેવલ ઊંચું
2018ની ઘટના બાદ અનાક ક્રાકાટોઆને ઇન્ડોનેશિયાની ચાર-સ્તરીય ચેતવણી વ્યવસ્થામાં બીજા સૌથી ઊંચા એલર્ટ લેવલ (Alert Level) પર રાખવામાં આવ્યો છે.
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, 2018ની ઘટનામાં જ્વાળામુખીનો દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગ તૂટી પડ્યો હતો અને તેના કારણે સમુદ્રમાં મોટો વિક્ષેપ સર્જાયો હતો. ત્યારબાદ અનાક ક્રાકાટોઆનું કદ તેના અગાઉના કદના આશરે એક ચોથા જેટલું રહ્યું છે.
હાલ કોઈ મોટી જાનહાનિના અહેવાલ નથી, પરંતુ જ્વાળામુખીની સતત સક્રિયતા અને હવામાં ફેલાતી રાખને કારણે અધિકારીઓ સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. હવાઈ પરિવહન સામાન્ય સ્થિતિમાં ક્યારે પરત ફરશે તે જ્વાળામુખીની સક્રિયતા અને રાખના વાદળોની દિશા પર નિર્ભર રહેશે.
