ગુજરાતમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ રાજ્ય સરકાર દ્વારા ગત ૧ ઓક્ટોબરના રોજ તેનું સત્તાવાર ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ ઐતિહાસિક કાયદાની સત્તાવાર જાહેરાત થતાંની સાથે જ અમદાવાદ સહિત સમગ્ર રાજ્યમાં લગ્ન નોંધણી પ્રમાણપત્ર (Marriage Certificate) મેળવવા માટે નાગરિકોમાં ભારે દોડધામ શરૂ થઈ ગઈ છે.
જે દંપતીઓએ વર્ષો પહેલાં સામાજિક કે ધાર્મિક રીતિ-રિવાજ મુજબ લગ્ન કરી લીધા હતા પરંતુ સરકારી ચોપડે નોંધણી કરાવી નહોતી, તેઓ પણ હવે કાયદાકીય અડચણ અને દંડથી બચવા માટે તાબડતોબ રજિસ્ટ્રેશન કરાવી રહ્યા છે.
AMC પોર્ટલ પર અરજીઓમાં ૩ થી ૪ ગણો ઉછાળો
ઓનલાઈન રજિસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ પર અરજદારોનો અસાધારણ ઘસારો જોવા મળી રહ્યો છે:
-
દૈનિક અરજીઓમાં મોટો વધારો: અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના મેરેજ રજિસ્ટ્રેશન પોર્ટલ પર સામાન્ય દિવસોમાં રોજના સરેરાશ ૧૫૦ થી ૨૦૦ ફોર્મ સબમિટ થતા હતા. છેલ્લા ૪૮ થી ૭૨ કલાકમાં આ આંકડો સીધો ઉછળીને રોજના ૭૦૦ થી ૮૦૦ થી વધુ દંપતીઓ સુધી પહોંચી ગયો છે.
-
ડિજિટલ પ્રક્રિયા છતાં સ્લોટની અછત: ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ થી લગ્ન નોંધણીની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ૧૦૦% પેપરલેસ અને ડિજિટલ બનાવી દેવાઈ છે, જેથી વોર્ડ ઓફિસો પર ફિઝિકલ લાઈનો ભલે ન હોય, પરંતુ દસ્તાવેજોના ફિઝિકલ વેરિફિકેશન માટે મળતા એપોઈન્ટમેન્ટ સ્લોટ્સ ખુટી પડ્યા છે.
-
વેઈટિંગ પીરિયડ વધ્યો: સામાન્ય રીતે ૨ થી ૩ દિવસમાં મળી જતો વેરિફિકેશન સ્લોટ હવે ભારે ટ્રાફિકના કારણે ૭ થી ૧૦ દિવસના વેઈટિંગ પર પહોંચી ગયો છે.
દોડધામ પાછળનું મુખ્ય કારણ: UCC ની કડક જોગવાઈ અને દંડનો ભય
અરજીઓમાં આવેલા આ અચાનક પૂર પાછળ નવા કાયદાના કડક નિયમો જવાબદાર છે:
-
૬૦ દિવસમાં ફરજિયાત નોંધણી: UCC ની નવી જોગવાઈઓ મુજબ, લગ્ન થયાના ૬૦ દિવસની અંદર તેની સત્તાવાર નોંધણી કરાવવી કાનૂની રીતે ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.
-
મોટો દંડ: જો નિયત સમયમર્યાદામાં લગ્ન નોંધણી કરાવવામાં ન આવે, તો ₹૧૦,૦૦૦ થી લઈને ₹૨૫,૦૦૦ સુધીના દંડ ની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ દંડનીય જોગવાઈના ડરે લોકો વહેલી તકે સર્ટિફિકેટ મેળવવા સક્રિય બન્યા છે.
મેરેજ સર્ટિફિકેટ ન હોય તો કયા કામો અટકી શકે?
નાગરિકો અને કાયદાકીય નિષ્ણાતોમાં એવી ચર્ચા છે કે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ સંપૂર્ણપણે લાગુ થઈ ગયા બાદ લગ્ન પ્રમાણપત્ર અનિવાર્ય દસ્તાવેજ બની જશે:
-
પાસપોર્ટમાં જીવનસાથીનું નામ ઉમેરવું કે સુધારો કરવો
-
બેંકોમાં જોઈન્ટ એકાઉન્ટ ખોલાવવું
-
મિલકત વારસાઈ હકો અને નામ ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા
-
જીવન વીમા પોલિસી અને અન્ય નાણાકીય ક્લેઈમ મેળવવા
આવી મહત્વની સરકારી કે બેંકિંગ પ્રક્રિયાઓમાં ભવિષ્યમાં કોઈ અડચણ ન આવે તે માટે અગાઉથી લગ્ન કરી ચૂકેલા લોકો પણ હવે વહેલી તકે મેરેજ સર્ટિફિકેટ હાથવગું કરવા દોડધામ કરી રહ્યા છે.
