ભારતમાં લગ્નપ્રસંગ હોય કે દિવાળી-ધનતેરસ જેવા તહેવારો, સોનું ખરીદવું એ આપણી પરંપરા અને રોકાણનો એક મહત્વનો ભાગ છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે જે સોનું ભારતમાં મોંઘા દામે મળે છે, તે જ સોનું દુબઈ, અમેરિકા અને સિંગાપોર જેવા દેશોમાં ઘણું સસ્તું હોય છે.
આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતમાં સોનું આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટ કરતાં આશરે 18% જેટલું મોંઘું છે. એટલે કે, જો તમે ભારતમાં ₹1 લાખનું સોનું ખરીદો છો, તો વિદેશોની સરખામણીએ તમારે અહીં ₹18,000 વધુ ચૂકવવા પડે છે.
પાંચ મહિનામાં ભાવ ક્યાંથી ક્યાં પહોંચ્યા? (આંકડાની કહાની)
-
1 જાન્યુઆરી 2026: ભારતમાં 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,32,614 પ્રતિ 10 ગ્રામ હતો.
-
મે 2026 (વર્તમાન સમય): માત્ર પાંચ મહિનામાં ₹23,615 ના જંગી ઉછાળા સાથે ભાવ ₹1,56,229 પ્રતિ 10 ગ્રામ ના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
-
ગ્લોબલ માર્કેટની સ્થિતિ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની કિંમત 4,319 ડોલર પ્રતિ ઔંસથી વધીને માત્ર 4,388 ડોલર થઈ છે (માત્ર 1.6% નો સામાન્ય વધારો). જ્યારે ભારતમાં આ વધારો લગભગ 18% ની આસપાસ છે.
ભારતમાં સોનું મોંઘું હોવાના 2 મુખ્ય કારણો
૧. ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી અને ટેક્સનો બોજ (Import Duty)
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 80 થી 90 ટકા સોનું વિદેશોમાંથી આયાત (Import) કરે છે. દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડારને બચાવવા માટે સરકાર સોના પર ભારે ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી લગાવે છે. આ ઉપરાંત તેના પર એગ્રિકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ સેસ અને 3% GST પણ લાગે છે. જ્યારે સોનું જ્વેલર્સ પાસે પહોંચે છે ત્યારે તેમાં મેકિંગ ચાર્જ પણ ઉમેરાય છે. દુબઈ કે સિંગાપોરમાં ટેક્સ નહિવત હોવાથી ત્યાં સોનું સસ્તું મળે છે.
૨. કરન્સીનો ખેલ (નબળો રૂપિયો)
દુનિયાભરમાં સોનાની ખરીદી અને વેચાણ અમેરિકી ડોલરમાં થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયમાં ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો નબળો પડ્યો છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની કિંમત સ્થિર રહે, તો પણ આયાતકારોએ ડોલરમાં પેમેન્ટ કરવાનું હોવાથી ભારતને વધુ રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે. આ વધારાનો ખર્ચ સીધો ભારતીય બજાર પર ઝીંકાય છે.
સામાન્ય માણસ માટે સોનાની બચત ટિપ્સ
મધ્યમ વર્ગ માટે સોનાના વધતા ભાવ બજેટ બગાડે છે. આવા સમયે સ્માર્ટ ખરીદી કરવા માટે નીચેની ટિપ્સ અપનાવી શકાય:
-
હળવી ડિઝાઇન: ભારે જ્વેલરીના બદલે લાઇટ વેઇટ ડિઝાઇન પસંદ કરો, જેથી મેકિંગ ચાર્જ (જે 10% થી 25% સુધી હોય છે) બચાવી શકાય.
-
ઓછા કેરેટ પર ફોકસ: 22 કેરેટના બદલે 18 કેરેટની જ્વેલરી ખરીદવાનો આગ્રહ રાખો.
-
ગોલ્ડ એક્સચેન્જ: નવું સોનું ખરીદવાને બદલે ઘરમાં પડેલું જૂનું સોનું બદલીને નવી જ્વેલરી બનાવવી વધુ ફાયદાકારક રહેશે.
રોકાણકારો માટે સોનું ખરીદવાના 3 સ્માર્ટ ઓપ્શન
જો તમે માત્ર કમાણી કે ઇન્વેસ્ટમેન્ટના હેતુથી સોનું ખરીદવા માંગતા હોવ, તો દુકાનેથી સિક્કા કે બિસ્કિટ ખરીદવાના બદલે આ વિકલ્પો શ્રેષ્ઠ છે:
| રોકાણનો પ્રકાર | ફાયદા અને વિશેષતા |
| ગોલ્ડ ETF (Gold ETF) | શેરબજાર દ્વારા સોનામાં રોકાણ. ચોરીનો કોઈ ડર નહીં અને કોઈ મેકિંગ ચાર્જ પણ લાગતો નથી. |
| ડિજિટલ ગોલ્ડ (Digital Gold) | મોબાઇલ એપ દ્વારા ગમે ત્યારે સરળતાથી અને ખૂબ જ ઓછા બજેટથી પણ સોનું ખરીદી-વેચી શકાય છે. |
| સૉવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) | સોનાના ભાવ વધારાના ફાયદાની સાથે-સાથે સરકાર તરફથી દર વર્ષે 2.5% વ્યાજ પણ મળે છે. |
