નવી દિલ્હી: આગામી ચૂંટણીઓ પહેલા કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર એક મોટો રાજકીય દાવ ખેલવાની તૈયારીમાં છે. દેશમાં લાંબા સમયથી જેની રાહ જોવાઈ રહી છે તે મહિલા અનામત કાયદો (Women Reservation Act) હવે ટૂંક સમયમાં વાસ્તવિકતા બની શકે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, સરકાર 2011ની વસ્તી ગણતરીના આધારે આ કાયદો લાગુ કરવાનું વિચારી રહી છે.
લોકસભાની બેઠકોમાં થશે મોટો વધારો
નવા પ્રસ્તાવ મુજબ ભારતીય સંસદના માળખામાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી શકે છે:
-
કુલ બેઠકો: લોકસભાની બેઠકો હાલની 543થી વધારીને 816 કરવામાં આવી શકે છે.
-
મહિલા અનામત: વધેલી બેઠકોમાંથી અંદાજે 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે.
-
ઐતિહાસિક ફેરફાર: આ પગલાથી ભારતીય રાજકારણમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થશે.
બંધારણીય સુધારો અને પડકારો
વર્ષ 2023માં પસાર થયેલા કાયદામાં શરત હતી કે નવી વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન બાદ જ અનામત લાગુ થશે. હવે સરકાર આ શરતોમાં સુધારો કરવા માંગે છે.
-
કલમ 368: આ ફેરફાર માટે બંધારણીય સુધારો કરવો પડશે.
-
બે તૃતીયાંશ બહુમતી: સંસદના બંને ગૃહોમાં આ બિલ પસાર કરવા માટે 2/3 બહુમતીની જરૂર પડશે.
-
વિપક્ષની જરૂરિયાત: ભાજપ પાસે લોકસભામાં 240 અને રાજ્યસભામાં 103 સાંસદો છે, જે બહુમતી માટે પૂરતા નથી. તેથી કોંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષી દળોનું સમર્થન અનિવાર્ય છે.
વિપક્ષનું વલણ
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ આ મામલે સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવાની માંગ કરી છે. વિપક્ષ પણ મહિલા અનામતના સમર્થનમાં છે, પરંતુ તેના અમલીકરણના માળખા પર સર્વસંમતિ સાધવી સરકાર માટે મોટો પડકાર રહેશે. સૂત્રોના મતે, આ સુધારા બિલ આગામી અઠવાડિયે સૌથી પહેલા રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવી શકે છે.
