સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ વિશ્વમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળે છે. જોકે, હાલમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય તણાવ છતાં કિંમતોમાં ઘટાડો થતા રોકાણકારો અચંબામાં છે. ચાલો સમજીએ કે આ વખતે બજારમાં ઉલટી ગંગા કેમ વહી રહી છે.
યુદ્ધની શરૂઆત સાથે ભાવમાં ગાબડું
જ્યારે 28 ફેબ્રુઆરીએ સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ થઈ, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું 5,416 ડોલરની આસપાસ હતું. પરિણામે, રોકાણકારોને તેજીની આશા હતી. પરંતુ, 9 માર્ચ સુધીમાં કિંમત ઘટીને 5,103 ડોલર થઈ ગઈ છે. એટલે કે અંદાજે 5.7 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
તેવી જ રીતે, ચાંદીમાં પણ મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે. એમસીએક્સ (MCX) પર ચાંદી 2.89 લાખથી ઘટીને 2.63 લાખ પ્રતિ કિલો થઈ ગઈ છે. માત્ર એક જ સપ્તાહમાં ચાંદીમાં 9 ટકા જેટલી નબળાઈ આવી છે.
ડોલરની મજબૂતી મુખ્ય કારણ
કિંમતો ઘટવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકી ડોલરની વધતી તાકાત છે. ખાસ કરીને, પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધે છે. તેલનો વેપાર ડોલરમાં થતો હોવાથી વિશ્વભરમાં ડોલરની માંગ વધી જાય છે.
પરિણામ સ્વરૂપ, જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે ત્યારે સોના-ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ વધે છે.
વધુમાં, ઊંચા વ્યાજદરને કારણે રોકાણકારો સોના કરતા ડોલર અને બોન્ડમાં રોકાણ કરવું વધુ સુરક્ષિત માની રહ્યા છે.
નફાખોરી અને રોકાણકારોનો અભિગમ
બીજું મહત્વનું કારણ રોકાણકારો દ્વારા કરવામાં આવતી નફાખોરી (Profit Booking) છે. હકીકતમાં, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં સોનામાં ખૂબ તેજી આવી હતી.
ઘણા રોકાણકારોએ ઊંચા ભાવે સોનું ખરીદ્યું હતું.
હવે યુદ્ધના સમાચાર આવતા જ તેમણે નફો બુક કરવા સોનું વેચવાનું શરૂ કર્યું છે.
ઉપરાંત, બજારમાં રોકડની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે પણ મોટા પાયે સોનું વેચાઈ રહ્યું છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ કરતા અલગ સ્થિતિ
જોકે, ઘણા લોકો આ સ્થિતિને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ સાથે સરખાવે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો તેને અલગ માને છે. તે સમયે ડોલર આટલો મજબૂત નહોતો. તેથી, તે વખતે રોકાણકારો પાસે સોનું જ એકમાત્ર વિકલ્પ હતો. પરંતુ અત્યારે, રોકાણકારો પાસે એનર્જી એસેટ્સ અને ડિફેન્સ કંપનીઓના શેર જેવા અનેક વિકલ્પો મોજૂદ છે.
