કળાનું મૂળભૂત કાર્ય બેચેન લોકોને શાંતિ આપવાનું અને માનસિક રીતે શાંતિથી બેઠેલા સમાજને અસહજ કરવાનું હોય છે. તમિલ સિનેમાના પ્રખ્યાત દિગ્દર્શક કાર્તિક સુબ્બારાજની નવી ફિલ્મ ‘ડોરોથી’ (Dorothy) આ વિચારને રૂપેરી પડદે સાકાર કરતી જોવા મળે છે.
અભિનેતા ઋષિકાંત અને સનંતના ઉત્કૃષ્ટ અભિનયથી સજ્જ આ ફિલ્મ વર્ષોથી હાંસિયામાં ધકેલાયેલા ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયને પોતાની ઓળખ આપે છે, જ્યારે પરંપરાગત અને સ્થાપિત પિતૃસત્તાક સમાજને આકરા સવાલો પૂછીને અસહજ કરી મૂકે છે.
તમિલ સિનેમામાં જૂની ઘરેડ તોડતો નવો દ્રષ્ટિકોણ
તમિલ સિનેમામાં અગાઉ પણ ટ્રાન્સજેન્ડર પાત્રો દર્શાવાયા છે, પરંતુ મોટાભાગની ફિલ્મોમાં માત્ર અસ્વીકાર, ભેદભાવ, હિંસા, ગરીબી અને વિરહનું જ રોદણું રજૂ કરાયું હતું. ‘ડોરોથી’ આ જૂની પરંપરાને ધરમૂળથી બદલી નાખે છે. કાર્તિક સુબ્બારાજે એક ટ્રાન્સ વુમનને પ્રેમ કરવાનો, પોતાની ઈચ્છાઓ પૂરી કરવાનો અને માત્ર દુઃખની મૂર્તિ ન બની રહેતાં આત્મસન્માનથી જીવવાનો અધિકાર આપ્યો છે.
આ ફિલ્મ પરંપરાગત ‘પૌરુષત્વ’ (Masculinity) અને આકર્ષણની સામાજિક વ્યાખ્યાઓ સામે સીધો પડકાર ફેંકે છે.
હિંસક પિતૃસત્તા અને સ્ત્રીત્વ તરફનું ખેંચાણ
ફિલ્મની વાર્તા બે અલગ-અલગ રંગોમાં વહેંચાયેલી જણાય છે:
-
પ્રથમ ભાગ – કઠોર વાસ્તવિકતા: મુખ્ય પાત્ર સુબ્બુ એક ઉચ્ચ જાતિના રુઢિચુસ્ત પરિવારમાંથી આવે છે. તેના પિતા વ્હિસલ વીરૈયા (મુથુકુમાર) વ્યાજખોરીની આડમાં સ્ત્રીઓનું શોષણ અને પુરુષોનું અપમાન કરે છે. ઘરમાં સતત હિંસાના વાતાવરણ વચ્ચે સુબ્બુ મોટો થાય છે.
-
જ્ઞાતિવાદનો ડંખ: નાનપણમાં જ્યારે સુબ્બુ પોતાના મિત્ર કાર્તિને ગુંડાઓથી બચાવીને ઘેર લાવે છે, ત્યારે પિતાનો પ્રથમ સવાલ કાર્તિની જ્ઞાતિ વિશે હોય છે.
-
સ્ત્રીઓની શહાદત: પરિવારની હિંસક પિતૃસત્તાના કારણે સુબ્બુ પોતાની માતા, બહેન અને બાદમાં પોતાની ભાભી ડોરોથી (કીર્તિ સુરેશ) ને ગુમાવી બેસે છે. પરિવારની સ્ત્રીઓ પરના અત્યાચાર અને મોતે સુબ્બુની સંવેદનાઓને હચમચાવી નાખી હતી, જે તેને ૧૬ વર્ષની ઉંમરથી પોતાના મનમાં છુપાયેલા સ્ત્રીત્વ તરફ દોરી જાય છે.
સુબ્બુમાંથી ‘ડોરોથી’ બનવાની સફર અને રોડ ટ્રીપ
ફિલ્મનો સૌથી યાદગાર અને હૃદયસ્પર્શી વળાંક ત્યારે આવે છે જ્યારે સુબ્બુ સાડી પહેરી, માથે ચાંદલો અને આંખોમાં કાજલ લગાવીને પોતાના વાસ્તવિક સ્ત્રીત્વને સ્વીકારી લે છે.
-
બાળપણનો મિત્ર કાર્તિ જ્યારે પોતાના ભાઈબંધને આ અવતારમાં જુએ છે, ત્યારે તે આઘાત અને ઘૃણા અનુભવે છે. તે સુબ્બુને ખતમ કરવાના ઈરાદે તેને રોડ ટ્રીપ પર લઈ જાય છે.
-
આ મુસાફરી દરમિયાન સુબ્બુની લાચારી અને અંતરમનની ખુશી જોઈને કાર્તિ સમજી શકે છે કે સુબ્બુએ માત્ર પોતાના અંતરાત્માના સત્યને પામવા માટે કેટલું મોટું જોખમ ઉઠાવ્યું છે.
રૂઢિચુસ્તોમાં વિવાદ: મિત્રતામાંથી પ્રેમ અને સ્વીકાર
સફરના અંતે બંને પુખ્ત મિત્રો વચ્ચેનો સંબંધ પરસ્પર સ્વીકાર અને પ્રેમમાં પરિણમે છે, જેને દિગ્દર્શકે એક કિસ (ચુંબન) મારફતે વ્યક્ત કર્યો છે. આ દ્રશ્ય સાથે જ સુબ્બુ પોતાનું નવું નામ ‘ડોરોથી’ ધારણ કરે છે:
-
સોશિયલ મીડિયા પર વિરોધ: કેટલાક વર્ગો દ્વારા ફિલ્મના આ દ્રશ્ય સામે હોબાળો મચાવીને ‘સંસ્કૃતિ વિરોધી’ ગણાવવામાં આવી રહી છે.
-
ફિલ્મનો મૂળ સંદેશ: વાસ્તવમાં આ કોઈ બે પુરુષોનું ચુંબન નથી, પરંતુ એક પુરુષ દ્વારા સામેની વ્યક્તિના અંતર્ગત સ્ત્રીત્વનો સ્વીકાર છે. કાર્તિએ સુબ્બુને તે જેવી છે તેવા રૂપમાં સ્વીકારી લીધી છે.
આ ફિલ્મ કોઈ સહાનુભૂતિ કે દયાની ભીખ માંગતી નથી, પરંતુ ટ્રાન્સ સમુદાયને એક સામાન્ય માનવી તરીકે જોવા અને પ્રેમ કરવાની સમાન તક આપવાની વકીલાત કરે છે. પૌરુષત્વનો સાચો અર્થ હિંસા કે દમન નહીં પરંતુ સ્વીકાર અને કરુણા છે, તે આ ફિલ્મનો સૌથી મજબૂત બોધપાઠ છે.
