કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઘરગથ્થુ રાંધણગેસ (LPG) સિલિન્ડર વાપરતા કરોડો ગ્રાહકો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના નવા નિર્દેશ મુજબ ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી સબસિડીવાળા ગેસ સિલિન્ડરનું બુકિંગ કરાવવા માટે ગ્રાહકનું બાયોમેટ્રિક કે આધાર ઓથેન્ટિકેશન (e-KYC) પૂર્ણ થયેલું હોવું ફરજિયાત છે.
આ અનિવાર્ય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાનો આજે અંતિમ દિવસ છે. જો નિયત સમયમર્યાદામાં ઈ-કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નહીં આવે, તો ગ્રાહકોના બેંક ખાતામાં જમા થતી સબસિડી તાત્કાલિક અસરથી બંધ થઈ જશે અને તેમને ૧૪.૨ કિલોનો સિલિન્ડર સંપૂર્ણ બજાર કિંમતે (નોન-સબસિડી ભાવે) ખરીદવો પડશે.
આ કડક નિયમ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?
પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલય દ્વારા આ નિર્ણય લેવા પાછળના મુખ્ય કારણો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે:
-
સાચા લાભાર્થીઓની ઓળખ: સરકારી તિજોરીમાંથી અપાતી અબજો રૂપિયાની સબસિડી માત્ર સાચા અને આર્થિક રીતે જરૂરિયાતમંદ પરિવારો સુધી જ પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
-
ગેરકાયદે વપરાશ પર રોક: ઘરગથ્થુ ઉપયોગ માટે મળતા સસ્તા સબસિડીવાળા સિલિન્ડરોનો હોટલો, ઢાબાઓ અને નાના ઔદ્યોગિક એકમોમાં થતો ગેરકાયદે કોમર્શિયલ ઉપયોગ અટકાવવો.
-
બોગસ કનેક્શનો રદ કરવા: એક જ ઘરમાં કે એક જ વ્યક્તિના નામે ચાલતા એકથી વધુ (મલ્ટિપલ) ગેસ કનેક્શનો અને બોગસ નામોને ડેટાબેઝમાંથી સંપૂર્ણપણે રદ કરી વિતરણ વ્યવસ્થાને ૧૦૦% પારદર્શક બનાવવી.
ઈ-કેવાયસી ન કરાવવાથી ગ્રાહકને કેટલું આર્થિક નુકસાન થશે?
-
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રતિ ૧૪.૨ કિલોના ઘરેલું સિલિન્ડર પર આશરે ₹૨૧૦ જેટલી સબસિડી સીધી ગ્રાહકના બેંક ખાતામાં (DBT મારફતે) જમા કરવામાં આવે છે (જે અગાઉના સમયમાં ₹૭૨૧ સુધી પણ રહી ચૂકી છે).
-
સમયસર આધાર ચકાસણી ન કરાવનાર ગ્રાહકોને આ ₹૨૧૦ ની સબસિડી મળશે નહીં, જેના કારણે દર મહિને ગેસ સિલિન્ડર પાછળ ગૃહિણીઓ અને સામાન્ય પરિવારોનું બજેટ ખોરવાઈ જશે.
વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા અને સામાન્ય જનતા સમક્ષ પડકારો
| મુદ્દો | વિગત અને સંભવિત અસર |
| નોન-સબસિડી વિકલ્પ | આધાર વેરિફિકેશન ન કરાવનારાઓએ ઓઈલ કંપનીઓની એપ્લિકેશન/વેબસાઈટ પર જઈને વગર સબસિડીએ ૫ કિલો કે ૧૦ કિલોના નાના સિલિન્ડરનો વિકલ્પ પસંદ કરવો પડશે. |
| બુકિંગમાં અડચણ | આધાર ઓથેન્ટિકેશન વગર ૧૪.૨ કિલોના રેગ્યુલર સિલિન્ડરનું સામાન્ય બુકિંગ સોફ્ટવેર સ્વીકારશે નહીં, અને ડિલિવરી સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા પર નિર્ભર રહેશે. |
| એજન્સીઓ પર લાંબી કતારો | અંતિમ દિવસ હોવાથી ગેસ એજન્સીઓ પર ડિલિવરી પોઈન્ટ્સ અને ઓફિસોમાં વેરિફિકેશન માટે લાંબી લાઈનો લાગતાં ગ્રાહકોનો ભારે સમય વેડફાઈ રહ્યો છે. |
| વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સમસ્યા | ગ્રામીણ વિસ્તારો અને સિનિયર સિટીઝન ગ્રાહકો માટે સ્માર્ટફોન એપ દ્વારા ફેસ-રેકગ્નિશન કે ઓનલાઇન બાયોમેટ્રિક પ્રક્રિયા કરવી ટેકનિકલી કઠિન સાબિત થઈ રહી છે, જેના લીધે એજન્સીઓના ધક્કા ખાવા પડી રહ્યા છે. |
