મધ્ય પ્રદેશ

MP UCC Bill 2026: મધ્ય પ્રદેશની મોહન યાદવ સરકારે ભારે હોબાળા વચ્ચે વિધાનસભામાં સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) બિલ રજૂ કરી દીધું છે. આ બિલના કારણે રાજ્યમાં લગ્ન, છૂટાછેડા, મિલકતનો અધિકાર અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપના કાયદાઓમાં બહુ મોટા ફેરફારો થવા જઈ રહ્યા છે.

વિપક્ષી દળ કોંગ્રેસ દ્વારા આ બિલનો જોરદાર વિરોધ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આમ છતાં વિધાનસભા અધ્યક્ષે બિલને રેકોર્ડ પર લઈ લીધું છે.

મધ્ય પ્રદેશ UCC બિલ 2026ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:

૧. લિવ-ઇન રિલેશનશિપ માટે કડક નિયમો અને સજા

રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત: લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા યુગલોએ સાથે રહેવાના એક મહિનાની અંદર રજિસ્ટ્રાર સમક્ષ જાહેરાત કરવી પડશે.
ઉંમરની મર્યાદા: બંનેની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જોઈએ અને તેઓ પહેલેથી પરણિત ન હોવા જોઈએ.
નિયમો તોડવા પર સજા: રજિસ્ટ્રેશન વગર 1 મહિનાથી વધુ લિવ-ઇનમાં રહેવા પર 3 મહિનાની જેલ અથવા ₹10,000 સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
ખોટી માહિતી આપવા પર સજા: ખોટી વિગતો આપવા બદલ 3 મહિનાની જેલ અથવા ₹25,000 સુધીનો દંડ થશે.
પરણિત લોકો માટે કાયદો: જો કોઈ વ્યક્તિ પહેલાથી જ પરિણીત હોય અને લિવ-ઇન સંબંધ રાખે, તો તેને 5 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે.
ભરણપોષણનો હક: જો પુરુષ પોતાની લિવ-ઇન પાર્ટનરને છોડી દે છે, તો તેણે મહિલાને ભરણપોષણ (Maintenance) આપવું પડશે.

૨. દીકરા-દીકરીને પ્રોપર્ટીમાં સમાન અધિકાર

આ બિલમાં દીકરા અને દીકરી બંનેને પિતૃક સંપત્તિમાં સમાન વારસાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
દીકરી પરિણીત હોય કે અપરિણીત, તેનો હક સમાન રહેશે.
આ ઉપરાંત માતા-પિતા બંનેને પ્રથમ શ્રેણીના વારસદાર માનવામાં આવ્યા છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ હત્યા જેવા ગંભીર ગુનામાં દોષિત ઠરે છે, તો તે મિલકતનો વારસાનો હક ગુમાવશે.

૩. એક જ લગ્ન માન્ય અને મૌખિક છૂટાછેડા અમાન્ય

તમામ સમુદાયો માટે એક જ સમયે માત્ર એક જ લગ્ન માન્ય ગણાશે. બહુપત્નીત્વ અને ત્રણ તલાક પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે.
પુરુષો માટે લગ્નની લઘુત્તમ ઉંમર 21 વર્ષ અને મહિલાઓ માટે 18 વર્ષ નક્કી કરવામાં આવી છે.
મૌખિક છૂટાછેડા કે કોઈ અનૌપચારિક પંચાયતના નિર્ણયને કાનૂની માન્યતા નહીં મળે. છૂટાછેડા માત્ર કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા જ થઈ શકશે.
છૂટાછેડા પછી તે જ જીવનસાથી સાથે ફરીથી લગ્ન કરવા માટે ‘નિકાહ હલાલા’ કરવા અથવા તેને પ્રોત્સાહન આપવાને ગુનો ગણવામાં આવ્યો છે.

૪. તમામ બાળકોને સમાન કાનૂની દરજ્જો

આ કાયદાના મુસદ્દામાં ‘ગેરકાયદેસર સંતાન’ (Illegitimate child) ની વિભાવના નાબૂદ કરવામાં આવી છે.
લગ્ન, લિવ-ઇન રિલેશનશિપ, દત્તક લેવા (Adoption), સરોગસી અથવા આસિસ્ટડ રિપ્રોડક્ટિવ ટેક્નોલોજી (ART) દ્વારા જન્મેલા તમામ બાળકોને સમાન કાનૂની અધિકારો મળશે.

૫. આ લોકોને UCC માંથી મુક્તિ મળી

મધ્ય પ્રદેશનું આ UCC બિલ અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), સંરક્ષિત પરંપરાગત સમુદાયો તેમજ વિચરતી અને અર્ધ-વિચરતી જાતિઓ પર લાગુ થશે નહીં.

વીડિયો રિપોર્ટ અહીં જુઓ:

વધુ વિગતો માટે તમે નીચે આપેલી લિંક્સ પરથી સત્તાવાર વીડિયો અહેવાલ પણ જોઈ શકો છો: