રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચોમાસા દરમિયાન મબલખ ઉત્પાદન અને સારા વર્ષની વાતો વચ્ચે દેશની અગ્રણી ઓઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી સંસ્થા ‘ધી સોલવન્ટ એક્સટ્રેક્શન એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા’ (SEA) ના વાસ્તવિક ગ્રાઉન્ડ સર્વેમાં એક ચિંતાજનક ચિત્ર સામે આવ્યું છે.
સંસ્થાના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ દરમિયાન ગુજરાતમાં મગફળીનું કુલ ઉત્પાદન ઘટીને ૩૩.૩૦ લાખ મેટ્રિક ટન રહેવાનો અંદાજ છે. ગત વર્ષના ૪૧.૮૮ લાખ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદનની તુલનાએ આ વર્ષે ઉત્પાદનમાં સીધો ૮.૫૮ લાખ મેટ્રિક ટન (આશરે ૨૦.૫%) નો તોતિંગ ઘટાડો નોંધાયો છે.
મગફળી ઉત્પાદન અને જિલ્લાવાર ઉતારાની સ્થિતિ (સરખામણી કોષ્ટક)
૧૬ વર્ષથી ચાલતો પ્રત્યક્ષ સર્વે: ૨૦૦૦થી વધુ ખેડૂતો અને યાર્ડ્સમાંથી તારણો
સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા પ્રવીણભાઈ આસોદરિયાના જણાવ્યા અનુસાર, આ આંકડા કોઈ કાગળ પર તૈયાર થયેલા સરકારી અનુમાનો નથી:
-
ગ્રાઉન્ડ લેવલ તપાસ: ૨૦ અનુભવી સભ્યોની ટીમે સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પરિભ્રમણ કરી વાવેતરની જાળી, વરસાદની તારીખો અને વરસાદ ખેંચાવાના દિવસોનું આકલન કર્યું હતું.
-
સીધા તારણો: આ અહેવાલ ૨૦૦૦થી વધુ પ્રગતિશીલ ખેડૂતો, તેલ મિલો અને માર્કેટિંગ યાર્ડ્સમાં ચાલી રહેલી પ્રત્યક્ષ હરાજીઓમાંથી મેળવેલા આંકડા પર આધારિત છે.
દાણાના ભરાવમાં ઘટાડો અને ઉતારામાં ધોવાણ
સર્વેના તારણો મુજબ, ચોમાસા દરમિયાન લાંબા સમય સુધી વરસાદ ખેંચાવાને કારણે જમીનનો ભેજ સુકાઈ ગયો હતો, જેની સીધી અસર મગફળીના દાણાના બંધારણ પર પડી છે:
-
સામાન્ય રીતે ૧ કિલો મગફળીમાંથી ૭૫૦ ગ્રામ દાણા નીકળતા હોય છે, જે આ વખતે ઘટીને ૭૦૦ ગ્રામથી પણ ઓછા નોંધાયા છે.
-
દેવભૂમિ દ્વારકા અને પોરબંદર જેવા પંથકોમાં ઉતારો અનુક્રમે માત્ર ૩ મણ અને ૭ મણ પ્રતિ વીઘા થઈ જતાં ખેડૂતોનો ખેતી ખર્ચ પણ નીકળે તેમ નથી.
વરસાદની વિષમતા અને ખેડૂતોમાં આક્રોશ
ચાલુ ચોમાસામાં વરસાદની ભારે વિષમતા જોવા મળી હતી, જ્યાં એક જ જિલ્લાના એક તાલુકામાં સારો વરસાદ થયો હોય તો બાજુનો તાલુકો સાવ કોરોધાકોડ રહ્યો હતો. પિયતની પૂરતી સગવડ ન ધરાવતા વિસ્તારોમાં મગફળીના છોડ ખેતરોમાં જ સુકાઈ ગયા છે. આ વાસ્તવિકતા વચ્ચે સરકારે અછત કે દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારો જાહેર કરવાને બદલે આંખ આડા કાન કર્યા હોવાના આક્ષેપ સાથે ખેડૂત આલમમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
