અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આખી દુનિયામાં જે ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ (Board of Peace)નો ભારે પ્રચાર કર્યો હતો, તેની અંદરની હકીકત ચોંકાવનારી છે. ગાઝા ને ફરીથી બેઠું કરવાના મોટા-મોટા દાવાઓ વચ્ચે આ બોર્ડના સત્તાવાર ફંડમાં હજુ સુધી એક પણ રૂપિયો જમા થયો નથી.
બ્રિટિશ અખબાર ‘ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ’ (FT)ના રિપોર્ટ અનુસાર, સભ્ય દેશો દ્વારા અબજો ડોલરની મદદના વાયદા છતાં સત્તાવાર ફંડમાં અત્યારે ‘ઝીરો’ કેશ છે.
ગયા ઓક્ટોબરમાં અમેરિકાના પ્રયાસોથી ઇઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) થયો હતો. ત્યારબાદ ટ્રમ્પે આ બોર્ડની રચના કરી હતી. પરંતુ આ બોર્ડ શરૂઆતથી જ વિવાદોમાં રહ્યું છે, કારણ કે ટ્રમ્પે આમાં રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સહિત એવા દેશોને પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું જેમને મધ્ય-પૂર્વ (Middle East)ની રાજનીતિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
જેપી મોર્ગન (JPMorgan) સાથે શું કનેક્શન છે?
‘ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ’ના અહેવાલ મુજબ, જાન્યુઆરીમાં આ બોર્ડની રચના થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધી તેના ઓફિશિયલ એકાઉન્ટમાં એક પણ ડોલર આવ્યો નથી. આ એકાઉન્ટ વર્લ્ડ બેંક સંભાળે છે અને તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ની મંજૂરી પણ મળેલી છે.
તો પછી સવાલ એ થાય કે સભ્ય દેશોએ જાહેર કરેલા અબજો રૂપિયા ક્યાં જઈ રહ્યા છે?
બોર્ડના પ્રવક્તાના જણાવ્યા અનુસાર, આ બોર્ડને મળતું દાન સીધું ‘જેપી મોર્ગન’ (JPMorgan) ના એક પ્રાઇવેટ એકાઉન્ટમાં જમા કરવામાં આવી રહ્યું છે. સૌથી નવાઈની વાત એ છે કે આ પ્રાઇવેટ એકાઉન્ટ માટે કોઈ ‘સ્વતંત્ર પારદર્શિતા નિયમો’ (Transparency Rules) નક્કી કરાયા નથી. એટલે કે આ પૈસાની લેવડ-દેવડ પર નજર રાખવા માટે કોઈ સ્વતંત્ર સિસ્ટમ જ નથી.
યુરોપિયન દેશોએ બનાવી દૂરી, ટ્રમ્પના હાથમાં છે ‘રીમોટ કંટ્રોલ’
બોર્ડની આવી અસ્પષ્ટ કામગીરી જોઈને ફ્રાન્સ અને બ્રિટન જેવા મોટા યુરોપિયન દેશોએ આનાથી સંપૂર્ણ અંતર જાળવી લીધું છે. હાલમાં આ બોર્ડમાં માત્ર અમેરિકાના જૂના સાથી દેશો, મધ્ય-પૂર્વના દેશો અને પાકિસ્તાન જેવા નાના દેશો સામેલ છે.
આ બોર્ડની કમાન કોઈ સંસ્થા પાસે નહીં, પણ ખુદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના હાથમાં છે:
બોર્ડના ચાર્ટર મુજબ, આખરી નિર્ણય લેવાનો હક માત્ર ટ્રમ્પ પાસે જ છે.
તેઓ રાષ્ટ્રપતિ પદ પર ન રહે તો પણ આ બોર્ડના વડા બનેલા રહી શકે છે.
બોર્ડમાં કાયમી સીટ મેળવવા માટે દરેક સભ્ય દેશે 1 અબજ ડોલર (આશરે ₹8,300 કરોડ) ની મોટી રકમ ચૂકવવી ફરજિયાત છે.
ગાઝાને બેઠું કરવા 71 અબજ ડોલરની જરૂર
ફંડની આ ખેંચતાણ વચ્ચે ગાઝાની સ્થિતિ અત્યંત ખરાબ છે. એપ્રિલમાં જાહેર થયેલા યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અંદાજ મુજબ, યુદ્ધથી બરબાદ થયેલા ગાઝાને આગામી એક દાયકામાં ફરી વસાવવા માટે 71 અબજ ડોલરથી વધુની જરૂર છે.
વાસ્તવિક સ્થિતિ: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતે અમેરિકા તરફથી 10 અબજ ડોલર આપવાની જાહેરાત કરી હતી. કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ (UAE) એ પણ 1-1 અબજ ડોલર આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. જોકે, ઓક્ટોબરમાં સીઝફાયર થયા પછી પણ ગાઝામાં દરરોજ હિંસા અને બોમ્બમારો ચાલુ જ છે, અને શાંતિ હજુ પણ ઘણી દૂર દેખાઈ રહી છે.
