UPI : વિદેશ પ્રવાસે જતા ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ભારતની ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્રાંતિ UPI (Unified Payments Interface) હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ સુલભ અને વ્યાપક બની રહી છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના દુબઈ સ્થિત વિશ્વપ્રસિદ્ધ બુર્જ ખલીફા (Burj Khalifa) અને સિંગાપોરના લોકપ્રિય મનોરંજન પાર્ક યુનિવર્સલ સ્ટુડિયો સિંગાપોર (Universal Studios Singapore) સહિતનાં મુખ્ય પર્યટન સ્થળો પર ઓનલાઇન ટિકિટ બુકિંગ માટે ભારતની યુપીઆઈ સેવા ઉપલબ્ધ કરાઈ છે.
કેન્દ્રીય નાણા મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર જાહેરાત અનુસાર, હવે ભારતીય પ્રવાસીઓ કોઈપણ વિદેશી કરન્સી કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડની ઝંઝટ વિના સીધા પોતાની મનપસંદ UPI એપ્લિકેશન (જેમ કે Google Pay, PhonePe, BHIM વગેરે) દ્વારા આ વૈશ્વિક પ્રવાસન સ્થળોની ટિકિટ અને એન્ટ્રી બુક કરી શકશે.
મુખ્ય આકર્ષણો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી એક નજરે
દુબઈ: બુર્જ ખલીફાના ‘At the Top’ માટે ઈ-કોમર્સ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન
દુનિયાની સૌથી ઊંચી ઇમારત બુર્જ ખલીફા ખાતે પ્રવાસીઓમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય અનુભવ ‘At the Top’ ઓબ્ઝર્વેશન ડેક છે, જ્યાંથી આખા દુબઈ શહેરનો મનોહર નજારો જોઈ શકાય છે:
-
પ્રથમ ઉદાહરણ: નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ની આંતરરાષ્ટ્રીય શાખા NIPL, NEOPAY અને એમાર એન્ટરટેઈનમેન્ટ (Emaar) વચ્ચેના જોડાણ બાદ આ સુવિધા સક્રિય થઈ છે.
-
UAE માં પ્રથમ: નાણા મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, યુએઈમાં કોઈપણ મોટા ટૂરિસ્ટ એટ્રેક્શન ખાતે ઇ-કોમર્સ ઓનલાઇન બુકિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે યુપીઆઈ શરૂ કરવામાં આવ્યું હોય તેવું આ સર્વપ્રથમ ઉદાહરણ છે.
સિંગાપોરના ૩ પ્રમુખ સ્થળોએ UPI પેમેન્ટ શરૂ
સિંગાપોરમાં NIPL એ અગ્રણી પેમેન્ટ સંસ્થા FOMO Pay સાથે ભાગીદારી કરીને સેન્ટોસા આઇલેન્ડ સ્થિત ‘રિસોર્ટ્સ વર્લ્ડ સેન્ટોસા’ (RWS) ખાતે UPI સુવિધા અમલમાં મૂકી છે:
-
યુનિવર્સલ સ્ટુડિયો સિંગાપોર: રોમાંચક થીમ રાઇડ્સ અને વર્લ્ડ-ક્લાસ મનોરંજન માટેનું કેન્દ્ર.
-
સિંગાપોર ઓશનેરિયમ: સમુદ્રી જીવસૃષ્ટિ અને વિશાળ એક્વેરિયમ અનુભવ.
-
એડવેન્ચર કોવ વોટરપાર્ક: વોટર સ્લાઇડ્સ અને મરીન લાઇફ મનોરંજન માટેનું વોટરપાર્ક.
નોંધનીય છે કે વર્ષ ૨૦૨૫ દરમિયાન આશરે ૧૨ લાખ ભારતીય પ્રવાસીઓએ સિંગાપોરની મુલાકાત લીધી હતી. આટલી મોટી સંખ્યામાં પહોંચતા ભારતીયો માટે સ્થાનિક કરન્સી કન્વર્ઝન કે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રેડિટ કાર્ડ સ્વાઇપ ફી વગર ટિકિટ બુકિંગ કરવું હવે સરળ બની જશે.
વિશ્વના ૧૦ દેશોમાં ભારતનું UPI સ્વીકાર્ય: ઉઝબેકિસ્તાન ૧૧મો દેશ બનવાની શક્યતા
ભારતની સ્વદેશી પેમેન્ટ ટેકનોલોજીનો વ્યાપ વૈશ્વિક સ્તરે ઝડપથી વધી રહ્યો છે. હાલમાં વિશ્વના ૧૦ મહત્વના દેશોમાં UPI સ્વીકારવામાં આવે છે:
-
વર્તમાન ૧૦ દેશો: સિંગાપોર, યુએઈ (સંયુક્ત આરબ અમીરાત), ફ્રાન્સ, મોરેશિયસ, નેપાળ, ભૂટાન, કતાર, શ્રીલંકા, કંબોડિયા અને ગ્રીસ.
-
ઐતિહાસિક શરૂઆત: અગાઉ ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ ના રોજ ફ્રાન્સના પેરિસ સ્થિત એફિલ ટાવર માટે યુપીઆઈ સ્વીકારવાની શરૂઆત થઈ હતી.
-
ઉઝબેકિસ્તાન ૧૧મો દેશ બનશે: વડાપ્રધાનની તાજેતરની ઉઝબેકિસ્તાન મુલાકાત દરમિયાન થયેલી દ્વિપક્ષીય વ્યાપારી સમજૂતી બાદ ઉઝબેકિસ્તાન પણ આગામી સમયમાં યુપીઆઈ સ્વીકારનારો ૧૧મો દેશ બને તેવી પ્રબળ સંભાવના છે.
ભારતીય પ્રવાસીઓ માટેના મુખ્ય ફાયદા
આ નવી વ્યવસ્થાથી વિદેશ પ્રવાસ કરતા નાગરિકોને સીધો ફાયદો થશે:
-
આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડની જરૂરિયાત ઘટશે: ફોરેક્સ કાર્ડ કે ક્રેડિટ કાર્ડની વિગતો દાખલ કરવાની કે ઓટીપી (OTP) મેળવવાની અસુવિધામાંથી મુક્તિ મળશે.
-
હિડન ચાર્જિસથી બચાવ: વિદેશી ચલણમાં ચૂકવણી કરતી વખતે લાગતા ચલણ રૂપાંતરણ (Currency Mark-up) શુલ્ક અને જટિલ પ્રક્રિયાઓમાં પારદર્શકતા આવશે.
-
પરિચિત અને સુરક્ષિત પ્રક્રિયા: ભારતમાં રોજબરોજ ઉપયોગમાં લેવાતી મોબાઈલ એપ્સ દ્વારા સીધું ક્યૂઆર કોડ સ્કેન કરીને કે યુપીઆઈ આઈડીથી સુરક્ષિત ચૂકવણી થઈ શકશે.
