Post office : સલામત રોકાણ અને નિશ્ચિત વળતર માટે પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ (Small Savings Schemes) હંમેશાથી રોકાણકારોની પ્રથમ પસંદગી રહી છે. આ યોજનાઓની સૌથી મોટી ખાસિયત સુરક્ષા છે, કારણ કે તેમાં જમા કરાયેલી રકમ પર સીધી ભારત સરકારની સાર્વભૌમ ગેરંટી (Sovereign Guarantee) મળે છે. એટલે કે આ સંપૂર્ણપણે ‘ઝીરો રિસ્ક’ બચત યોજના છે જેમાં નાણાં ડૂબવાનું કોઈ જોખમ રહેતું નથી.
જો તમે એકસાથે એકમુશ્ત (One-time) રકમ જમા કરીને દર મહિને ઘરખર્ચ કે અંગત જરૂરિયાત માટે નિયમિત નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગતા હોવ, તો પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇનકમ સ્કીમ (Post Office MIS) એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
કેટલું મળે છે વ્યાજ અને ખાતું ખોલવાના નિયમો?
-
આકર્ષક વ્યાજ દર: પોસ્ટ ઓફિસ એમઆઈએસ યોજનામાં હાલ વાર્ષિક 7.40% ના દરે વ્યાજ ચૂકવવામાં આવે છે.
-
પાકતી મુદત (Tenure): આ યોજનાનો મેચ્યોરિટી સમયગાળો 5 વર્ષ નો છે.
-
કોણ ખોલાવી શકે ખાતું?: 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરનો કોઈપણ ભારતીય નાગરિક નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈને આ ખાતું ખોલાવી શકે છે.
-
ન્યૂનતમ રોકાણ: આ સ્કીમમાં માત્ર ₹1,000 ની ન્યૂનતમ રકમથી પણ રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે.
સિંગલ અને જોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં રોકાણની મહત્તમ મર્યાદા
આ સ્કીમમાં વ્યક્તિ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ સિંગલ અથવા જોઈન્ટ ખાતું પસંદ કરી શકે છે:
-
સિંગલ ખાતું (Single Account): વ્યક્તિગત રીતે ખાતું ખોલાવવા પર એકમુશ્ત મહત્તમ ₹9 લાખ સુધી જમા કરાવી શકાય છે.
-
સંયુક્ત ખાતું (Joint Account): પતિ-પત્ની મળીને જોઈન્ટ એકાઉન્ટ ખોલાવે તો મહત્તમ ₹15 લાખ સુધીનું રોકાણ કરી શકાય છે. શરત માત્ર એટલી છે કે સંયુક્ત ખાતામાં બંને ભાગીદારોની હિસ્સેદારી સમાન (50-50%) હોવી જોઈએ.
દર મહિને ₹9,250 ની આવકનું ગણિત
પોસ્ટ ઓફિસ એમઆઈએસ યોજનામાં ખાતું ખોલાવ્યાના બરાબર એક મહિના બાદથી વ્યાજની રકમ દર મહિને સીધી બેંક કે પોસ્ટ ખાતામાં જમા થવા લાગે છે:
-
મહત્તમ રોકાણ (પતિ-પત્ની સંયુક્ત): ₹15,00,000
-
વાર્ષિક વ્યાજ દર: 7.40%
-
વાર્ષિક કુલ વ્યાજ: ₹15,00,000 × 7.40% = ₹1,11,000
-
માસિક આવક (દર મહિને મળવાપાત્ર રકમ): ₹1,11,000 ÷ 12 = ₹9,250
આમ, પતિ-પત્ની સંયુક્ત ખાતામાં એકસાથે ₹15 લાખ જમા કરાવે તો તેમને પાંચ વર્ષ સુધી દર મહિને ₹9,250 ની બાંહેધરીપૂર્વકની કમાણી થશે. રોકાણકારો ઈચ્છે તો આ વ્યાજની રકમ ત્રિમાસિક, અર્ધવાર્ષિક કે વાર્ષિક ધોરણે પણ ઉપાડી શકે છે. 5 વર્ષ પૂરા થતાં મૂળ ₹15 લાખની રકમ સંપૂર્ણ પરત મળી જાય છે.
સમય પહેલાં ખાતું બંધ (Premature Closure) કરવાના નિયમો
જો કોઈ અનિવાર્ય કારણોસર મેચ્યોરિટીના 5 વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરાવવું પડે, તો પોસ્ટ ઓફિસના નિયમો મુજબ પેનલ્ટી કપાત થાય છે:
-
1 વર્ષ પહેલાં: ખાતું ખોલાવ્યાના 1 વર્ષ સુધી પૈસા ઉપાડી શકાતા નથી.
-
1 થી 3 વર્ષ વચ્ચે ખાતું બંધ કરાવવા પર: જમા કરેલી મૂળ રકમ (Principal Amount) માંથી 2% રકમ કાપીને બાકીના પૈસા પરત મળે છે.
-
3 થી 5 વર્ષ વચ્ચે ખાતું બંધ કરાવવા પર: મૂળ રકમમાંથી 1% રકમની કપાત કરવામાં આવે છે.
-
પાકતી મુદત પહેલાં ખાતાધારકનું અવસાન થાય તો કોઈપણ કપાત વગર ખાતું બંધ થઈ જાય છે અને સંપૂર્ણ રકમ નિયુક્ત નોમિનીને ચૂકવી દેવામાં આવે છે.
