ગુજરાતમાં રસ્તાઓ અને પુલોની સુરક્ષાને લઈને ચોંકાવનારી માહિતી સામે આવી છે. રાજ્યના માર્ગ અને મકાન વિભાગ (Roads and Buildings Department) દ્વારા વિધાનસભામાં આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ ગુજરાતમાં કુલ 161 પુલો અત્યંત જર્જરિત અને ભયજનક સ્થિતિમાં હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ પુલોમાં મોટા, મધ્યમ અને નાના એમ ત્રણેય પ્રકારના બ્રિજનો સમાવેશ થાય છે.
સરકાર દ્વારા સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને આ પુલો પરથી ભારે વાહનોની અવરજવર પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આગામી સમયમાં નાણાકીય ઉપલબ્ધતા અને ટેક્નિકલ જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જર્જરિત પુલોના સ્થાને નવા અને વધુ મજબૂત બ્રિજ બનાવવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે.
58 મોટા, 67 મધ્યમ અને 36 નાના પુલ જોખમી
માર્ગ અને મકાન વિભાગની માહિતી પ્રમાણે રાજ્યમાં જર્જરિત જાહેર પુલોમાં 58 મોટા પુલ, 67 મધ્યમ કદના પુલ અને 36 નાના પુલનો સમાવેશ થાય છે. આ પુલોની હાલની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તેના પર ભારે વાહનોની અવરજવર જોખમી બની શકે છે.
પુલોની સ્થિતિની સમીક્ષા (Bridge Inspection) દરમિયાન આ વિગતો સામે આવી હોવાનું જણાવાયું છે. પુલોની સુરક્ષા અને તેની માળખાકીય મજબૂતી (Structural Safety) અંગે ચકાસણી કરવામાં આવ્યા બાદ જોખમી ગણાતા પુલો પર જરૂરી નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે.
અમદાવાદ અને વડોદરાના 5 પુલ પણ ક્ષતિગ્રસ્ત
રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓની જેમ અમદાવાદ અને વડોદરા જિલ્લામાં પણ કેટલાક પુલોની સ્થિતિ ચિંતાજનક હોવાનું સામે આવ્યું છે. મળતી માહિતી મુજબ અમદાવાદ અને વડોદરા જિલ્લાના કુલ પાંચ પુલો ક્ષતિગ્રસ્ત હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
આ માહિતી ખાસ મહત્વની છે કારણ કે અમદાવાદ અને વડોદરા બંને શહેરો તથા જિલ્લાઓમાં ભારે વાહનવ્યવહાર (Heavy Vehicle Traffic) નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં રહે છે. ઉદ્યોગો, વેપાર અને આંતરજિલ્લા પરિવહન માટે બંને વિસ્તારોના માર્ગો પર દરરોજ મોટી સંખ્યામાં વાહનો પસાર થાય છે.
આથી જર્જરિત પુલો પર ભારે વાહનોની અવરજવર રોકવી એ સલામતીની દૃષ્ટિએ મહત્વનું પગલું માનવામાં આવે છે.
અમદાવાદ જિલ્લામાં 199 અને વડોદરામાં 238 પુલ
સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી વિગતો મુજબ અમદાવાદ જિલ્લામાં કુલ 199 પુલો, જ્યારે વડોદરા જિલ્લામાં કુલ 238 પુલો હોવાનું જણાવાયું છે. આ તમામ પુલોની સ્થિતિની ચકાસણી દરમિયાન કેટલાક પુલોમાં ક્ષતિ હોવાનું સામે આવ્યું છે.
પુલોની તપાસ માત્ર તેની ઉપરના રસ્તાની સ્થિતિ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ પુલના માળખા, સપોર્ટ સિસ્ટમ, સ્લેબ અને અન્ય મહત્વના ભાગોની સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. કોઈ પુલ વાહનવ્યવહાર માટે જોખમી જણાય તો તેના પર ટ્રાફિક નિયંત્રણ અથવા ભારે વાહનો પર પ્રતિબંધ જેવા પગલાં લેવામાં આવી શકે છે.
ગંભીરા બ્રિજ દુર્ઘટના બાદ તંત્ર એક્શનમાં
રાજ્યમાં અગાઉ ગંભીરા બ્રિજ તૂટી પડવાની દુર્ઘટના બાદ પુલોની સુરક્ષાને લઈને સરકાર અને તંત્ર વધુ સક્રિય બન્યું હતું. ત્યારબાદ રાજ્યના વિવિધ પુલોની સ્થિતિની ઝીણવટભરી તપાસ (Detailed Inspection) કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
આ તપાસ દરમિયાન જર્જરિત અને જોખમી પુલોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. જૂના પુલોમાં સમય જતાં માળખાકીય નબળાઈ, સતત વાહનવ્યવહાર, વરસાદ અને અન્ય કુદરતી પરિબળોને કારણે નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે. તેથી સમયાંતરે પુલોની તપાસ અને જરૂરી મરામત અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
નવા બ્રિજ બનાવવાની સરકારની તૈયારી
જર્જરિત પુલોને લઈને સરકારનું કહેવું છે કે આગામી સમયમાં નાણાકીય ઉપલબ્ધતા (Financial Availability) અને **ટેક્નિકલ જરૂરિયાતો (Technical Requirements)**ને ધ્યાનમાં રાખીને નવા પુલોના નિર્માણની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવશે.
જ્યાં પુલની મરામતથી સમસ્યાનું કાયમી નિરાકરણ શક્ય ન હોય ત્યાં નવા બ્રિજનું નિર્માણ વધુ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે છે. નવા પુલો વધુ મજબૂત અને વર્તમાન વાહનવ્યવહારને અનુરૂપ બનાવવાની દિશામાં કામગીરી થઈ શકે છે.
ભારે વાહનો પર પ્રતિબંધ, નાગરિકોની સુરક્ષા પ્રથમ
નવા પુલોનું નિર્માણ થાય ત્યાં સુધી જર્જરિત પુલો પરથી ભારે વાહનોને દૂર રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત જરૂરિયાત મુજબ ટ્રાફિકને અન્ય માર્ગો તરફ વાળવાની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી શકે છે.
પુલો કોઈપણ વિસ્તારના પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ માળખું છે. પરંતુ તેની સુરક્ષા અંગે બેદરકારી ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે. તેથી જર્જરિત પુલોની ઓળખ થયા બાદ સમયસર ટ્રાફિક નિયંત્રણ, મરામત અને નવા પુલનું નિર્માણ કરવું જરૂરી બની રહે છે.
ગુજરાતમાં 161 પુલોની સ્થિતિ સામે આવ્યા બાદ હવે સૌથી મોટો પડકાર આ પુલોની સમયસર મરામત અથવા પુનઃનિર્માણ (Reconstruction) કરવાનો રહેશે. ખાસ કરીને ભારે વાહનવ્યવહાર ધરાવતા વિસ્તારોમાં પુલોની સુરક્ષા અને મજબૂતીને પ્રાથમિકતા આપવી પડશે.
