banking: બેંકિંગ પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે 1 જાન્યુઆરી 2027 થી ચેકબુક પર આલ્ફા-ન્યુમેરિક (Alpha-Numeric) કોડ હોવો ફરજિયાત કરવામાં આવી રહ્યો છે. ગ્રાહકોને નવી ચેકબુક મેળવવા માટે 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. ઘણી બેંકોએ નવી ચેકબુક આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે, જ્યારે અન્ય બેંકો પણ ટૂંક સમયમાં આ પ્રક્રિયા શરૂ કરવા જઈ રહી છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
1 જાન્યુઆરી 2027 થી આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડ ધરાવતી ચેકબુક ફરજિયાત બની શકે છે.
-
નવી ચેકબુક મેળવવા માટે ગ્રાહકોને 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીની મુદત આપવામાં આવી છે.
-
31 ડિસેમ્બર પછી ₹50,000 કે તેથી વધુ રકમના જૂના ચેક સ્વીકારવામાં નહીં આવે.
જલદી ચેકબુક બદલાવી લેવાની સલાહ
નવા નિયમો અંતર્ગત બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (BOI) એ પોતાના ગ્રાહકોને જાણ કરી છે કે 31 ડિસેમ્બર 2026 પછી ₹50,000 અને તેથી વધુ રકમના એવા ચેક સ્વીકારવામાં આવશે નહીં જેના પર આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડ ન હોય. બેંકે ગ્રાહકોને સમયસર નવી ચેકબુક માટે અરજી કરવાની સલાહ આપી છે જેથી ભવિષ્યમાં પેમેન્ટ અટકે નહીં. જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની અન્ય બેંકો પણ ઈ-મેલ અને SMS દ્વારા ગ્રાહકોને નવી ચેકબુક મેળવવા સૂચિત કરી રહી છે.
દરેક બેંકમાં ચાર્જ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે
નવી ચેકબુક માટેનો ચાર્જ બેંક અને ખાતાના પ્રકાર અનુસાર અલગ હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બેંક ઓફ ઈન્ડિયા સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ માટે વાર્ષિક 25 પાનાની એક ચેકબુક મફત આપે છે, ત્યારબાદ દરેક વધારાના ચેકના પેજ દીઠ ₹5 ચાર્જ લેવામાં આવે છે.
ચેક ક્લિયરિંગનો સમય ઘટશે
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) નું ધ્યાન ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમને વધુ સુરક્ષિત અને ઝડપી બનાવવા પર છે. ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) દ્વારા ફિઝિકલ પેપર ચેકને ઇલેક્ટ્રોનિક રૂપમાં ડિજિટાઇઝ કરવામાં આવે છે. આ ડિજિટલ પ્રક્રિયાથી પેપર ચેકને સંબંધિત બ્રાન્ચમાં મોકલવાનો સમય બચે છે અને ક્લિયરિંગ ખૂબ જ ઓછા સમયમાં પૂરું થઈ જાય છે.
શું છે આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડ?
આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડમાં અક્ષરો (Alphabets) અને અંકો (Numbers) બંનેનું મિશ્રણ હોય છે. આ કોડ ચેકની ઓળખ અને વેરિફિકેશનને અત્યંત સુરક્ષિત બનાવે છે જેથી છેતરપિંડી રોકી શકાય.
