સુપ્રીમ કોર્ટના કડક વલણ અને આદેશ બાદ નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) દ્વારા દેશભરના રજિસ્ટર્ડ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર્સ (ડૉક્ટરો) અને હોસ્પિટલો માટે જાહેરાતો સંબંધિત એક વિસ્તૃત અને અત્યંત કડક ગાઈડલાઈન જાહેર કરવામાં આવી છે. મેડિકલ વ્યવસાયની ગરિમા જાળવવા, આરોગ્ય ક્ષેત્રનું વ્યાપારીકરણ (કોમર્શિયલાઈઝેશન) અટકાવવા અને દર્દીઓને ગેરમાર્ગે દોરાતા બચાવવા માટે આ ઐતિહાસિક પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.
હવે જો કોઈ ડૉક્ટર કે હોસ્પિટલ પોતાની સારવાર કે કુશળતા અંગે ભ્રામક કે લોભામણી જાહેરાતો કરશે, તો ભારે દંડની સાથે તેમનું મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાયસન્સ (રજિસ્ટ્રેશન) પણ સસ્પેન્ડ થઈ શકે છે.
ખોટા દાવા અને ભ્રામક પ્રચારો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
નવી ગાઈડલાઈન મુજબ, કોઈ પણ ડૉક્ટર કે હેલ્થકેર સેન્ટર સારવારના અતિશયોક્તિભર્યા દાવા કે દર્દીઓને લલચાવતી જાહેરાતો કરી શકશે નહીં:
-
વપરાશ પર પ્રતિબંધિત શબ્દો: જાહેરાતોમાં ‘નંબર વન ડૉક્ટર’ (Number One Doctor), ‘બેસ્ટ ડૉક્ટર’ (Best Doctor), ‘૧૦૦ ટકા ગેરંટી સાથે સફળતા’, ‘સંપૂર્ણ સાજા થવાની ખાતરી’, ‘મિરેકલ ટ્રીટમેન્ટ’ (ચમત્કારિક સારવાર) કે ‘પેઇનલેસ ટ્રીટમેન્ટ’ (દર્દ વગરની સારવાર) જેવા શબ્દો વાપરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવ્યો છે.
-
લોભામણી સ્કીમો બંધ: દર્દીઓને પોતાની હોસ્પિટલ તરફ આકર્ષવા માટે કોઈ પણ પ્રકારના ડિસ્કાઉન્ટ, સ્પેશિયલ ઓફર્સ, ફ્રી ગિફ્ટ કે કૂપન્સ જેવી વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી શકાશે નહીં.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને દર્દીઓની ગોપનીયતા પર નિયંત્રણો
આજના ડિજિટલ યુગમાં ટેકનોલોજીના દુરુપયોગને અટકાવવા માટે પણ કડક જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે:
-
AI કેમ્પેઈન પર રોક: કમર્શિયલ એટલે કે વ્યવસાયિક ફાયદા માટે ડૉક્ટરો કે હોસ્પિટલો AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) જનરેટેડ પ્રોમોશનલ કેમ્પેઈન ચલાવી શકશે નહીં. એઆઈનો ઉપયોગ દર્દીઓને આકર્ષવા કે છેતરવા માટે બિલકુલ ન થવો જોઈએ. તેનો ઉપયોગ માત્ર અને માત્ર દર્દીઓની આરોગ્ય સભાનતા અને સમજણ વધારવા માટે જ કરી શકાશે.
-
દર્દીઓની પ્રાઈવસીનું રક્ષણ: પ્રચાર કે પ્રમોશનલ હેતુઓ માટે દર્દીના નામ, સંમતિ વિનાના ફોટોગ્રાફ્સ, વિડીયો કે તેમના તબીબી રેકોર્ડ્સ જાહેર કરવા કે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા પર સખત મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે.
કડક જોગવાઈઓ: ક્યારે અને કેટલો થશે દંડ?
નવી ગાઈડલાઈનનું ઉલ્લંઘન કરનારા ડૉક્ટરો સામે તબક્કાવાર શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી નક્કી કરવામાં આવી છે:
-
પ્રથમ વાર નિયમ ભંગ: માત્ર લેખિત ચેતવણી (Warning) આપવામાં આવશે.
-
બીજી વાર નિયમ ભંગ: નાણાકીય દંડ (Penalty) ફટકારવામાં આવશે.
-
ત્રીજી વાર નિયમ ભંગ: ડૉક્ટરનું મેડિકલ રજિસ્ટ્રેશન ૩ થી ૬ મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરી દેવાશે, જેથી તેઓ પ્રેક્ટિસ નહીં કરી શકે.
-
ગંભીર ઉલ્લંઘન (Serious Violation): જો કેસ અત્યંત ગંભીર કે છેતરપિંડીનો જણાશે, તો લાયસન્સ ૬ થી ૧૨ મહિના સુધી સસ્પેન્ડ થઈ શકે છે.
-
વારંવારની બેદરકારી: જો કોઈ ડૉક્ટર વારંવાર આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે, તો મેડિકલ રજિસ્ટરમાંથી તેમનું નામ ૧ થી ૩ વર્ષ માટે સંપૂર્ણપણે દૂર (લાયસન્સ રદ) કરવામાં આવશે.
આ નવી ગાઈડલાઈનને કારણે મેડિકલ ક્ષેત્રે ચાલી રહેલી ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો પર મોટો અંકુશ આવશે અને દર્દીઓ શોષણથી બચી શકશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
