Bank : નાણાંને સુરક્ષિત રાખવા અને નિયમિત લેવડદેવડ કરવા માટે બેંકમાં એકાઉન્ટ ખોલાવવું એ પ્રાથમિક જરૂરિયાત છે. પરંતુ જ્યારે એક કરતાં વધુ વ્યક્તિઓ સાથે મળીને એક જ બેંક ખાતું સંભાળે છે, ત્યારે તેને ‘જ્વોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટ’ (સંયુક્ત ખાતું) કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે પતિ-પત્ની, માતા-પિતા અને સંતાનો અથવા તો બિઝનેસ પાર્ટનર્સ સાથે મળીને આવું એકાઉન્ટ ખોલાવતા હોય છે.
સંયુક્ત ખાતું માત્ર પારિવારિક બજેટ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાપનને સરળ બનાવતું નથી, પરંતુ કોઈ અણધારી કટોકટી કે ઈમરજન્સીના સમયે પરિવારને તાત્કાલિક નાણાકીય સહાય પણ પૂરી પાડે છે. જો તમે પણ પરિવારના કોઈ સભ્ય સાથે જ્વોઈન્ટ ખાતું ખોલાવવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો તેના ફાયદા અને નિયમો વિશે વિગતવાર જાણવું અનિવાર્ય છે.
જ્વોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટના મુખ્ય ફાયદા
-
ઈમરજન્સીમાં નાણાં સુધી ત્વરિત પહોંચ:
જ્વોઈન્ટ એકાઉન્ટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે પરિવારમાં કોઈ કટોકટી કે અણધારી આપત્તિ સર્જાય અથવા એક ખાતાધારક સાથે કોઈ અનહોની થાય, ત્યારે બીજા સભ્યએ પૈસા મેળવવા માટે કાયદાકીય ગૂંચવણો કે ધરમધક્કા ખાવા પડતા નથી. બીજો ખાતાધારક કોઈપણ વિલંબ વગર ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડીને તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરી શકે છે.
-
ઘરેલું બજેટ અને ખર્ચનું ઉત્તમ સંચાલન:
પતિ-પત્ની કે પરિવારના સભ્યો જ્યારે એક જ ખાતા મારફતે ઘરખર્ચ ચલાવે છે, ત્યારે ઘરના કુલ બજેટ પર નજર રાખવી ખૂબ સરળ બને છે. લાઈટ બિલ, કરિયાણું, બાળકોની સ્કૂલ ફી અને અન્ય નિયમિત ખર્ચ એક જ ખાતામાંથી ચૂકવાતા હોવાથી નાણાંની બચત અને ખર્ચનું ટ્રેકિંગ વ્યવસ્થિત રીતે થઈ શકે છે.
ખાતું ઓપરેટ કરવાના નિયમો: ‘Either or Survivor’ ને સમજો
જ્વોઈન્ટ એકાઉન્ટ ખોલાવતી વખતે ખાતું કઈ રીતે સંચાલિત થશે (Mode of Operation) તે નક્કી કરવું ખૂબ મહત્વનું છે:
-
Either or Survivor (આઈધર ઓર સર્વાઈવર):
આ સૌથી લોકપ્રિય અને અનુકૂળ વિકલ્પ છે. આમાં બંને ખાતાધારકોમાંથી કોઈપણ એક વ્યક્તિ પોતાની સહીથી ચેક આપી શકે છે અથવા પોતાના એટીએમ/મોબાઈલ બેંકિંગ દ્વારા સ્વતંત્ર રીતે લેવડદેવડ કરી શકે છે. એક ખાતાધારકના અવસાનના કિસ્સામાં હયાત વ્યક્તિ ખાતાનું સંપૂર્ણ સંચાલન કરી શકે છે.
-
Jointly (સંયુક્ત સંચાલન):
આ વિકલ્પમાં ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા કે ચેક પાસ કરાવવા માટે બંને ખાતાધારકોની સહી ફરજિયાત બને છે. ભાગીદારી પેઢી કે ચોક્કસ પારિવારિક શરતો હોય ત્યારે આ પદ્ધતિ પસંદ કરવામાં આવે છે.
ખાતું ખોલાવતી વખતે આ બાબતોનું રાખો ખાસ ધ્યાન
-
બંને સભ્યોના KYC દસ્તાવેજો:
જ્વોઈન્ટ એકાઉન્ટ ખોલાવતી વખતે માત્ર મુખ્ય સભ્ય જ નહીં, પરંતુ બંને ખાતાધારકોના ઓળખ અને સરનામાના પુરાવા (જેમ કે આધાર કાર્ડ અને પાન કાર્ડ) જમા કરાવવા ફરજિયાત છે.
-
વ્યાજ પર ટેક્સની જવાબદારી:
ધ્યાનમાં રાખો કે જ્વોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં જમા રકમ પર મળતા વ્યાજ પરની આવકવેરા (Tax) ની જવાબદારી સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક ખાતાધારક (Primary Account Holder) ના નિયમો અને ટેક્સ સ્લેબ અનુસાર જ નક્કી કરવામાં આવે છે.
