ઘર ખરીદવું એ દરેક વ્યક્તિનું સપનું હોય છે. પરંતુ ઘણીવાર સોદો નક્કી થયા પછી કોઈ કારણસર ડીલ તૂટી જતી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર માનસિક તણાવ જ નથી આવતો, પણ આર્થિક ફટકો પણ પડે છે. જો તમે પ્રોપર્ટીની ડીલ રદ કરો છો, તો તમારા ટોકન મની, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને GST પર ટેક્સના નિયમો શું છે? ચાલો વિગતવાર સમજીએ.
ટોકન મની જપ્ત થાય તો ટેક્સના નિયમો
જ્યારે ખરીદનાર સોદો રદ કરે છે, ત્યારે વેચનાર પાસે ‘ટોકન મની’ જપ્ત કરવાનો અધિકાર હોય છે.
-
ખરીદનાર માટે: જપ્ત થયેલી રકમને ‘કેપિટલ લોસ’ માનવામાં આવે છે. આ રકમ પર ખરીદનારને કોઈ ઈન્કમ ટેક્સ બેનિફિટ મળતો નથી.
-
વેચનાર માટે: જે વર્ષે ડીલ રદ થાય અને રકમ જપ્ત કરવામાં આવે, તે વર્ષે આ રકમ વેચનારની આવક ગણાય છે. આના પર ‘Income from Other Sources’ હેઠળ ટેક્સ ભરવો પડે છે.
સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડ મળશે કે નહીં?
દરેક રાજ્યમાં સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડના નિયમો અલગ-અલગ હોય છે.
-
જો તમે દસ્તાવેજ રજીસ્ટર કર્યો નથી, તો અમુક ચોક્કસ સમય મર્યાદામાં (જેમ કે 6 મહિના) રિફંડ માટે અરજી કરી શકાય છે. સરકાર સામાન્ય રીતે 1% જેવી નજીવી રકમ કાપીને બાકીના પૈસા પરત આપે છે.
-
જો દસ્તાવેજ રજીસ્ટર થઈ ગયો હોય અને પછી ડીલ કેન્સલ થાય, તો ‘કેન્સલેશન ડીડ’ બનાવવી પડે છે.
-
નોંધનીય છે કે, રજીસ્ટ્રેશન ચાર્જ (Registration Fee) ક્યારેય પરત મળતા નથી.
GST રિફંડની સ્થિતિ
જો તમે અંડર-કન્સ્ટ્રક્શન પ્રોપર્ટી બુક કરી હોય, તો બિલ્ડર તમારી પાસેથી GST વસૂલે છે.
-
મુશ્કેલી: બિલ્ડર સામાન્ય રીતે આ GST સરકારમાં જમા કરાવી ચૂક્યો હોય છે. તેથી ડીલ કેન્સલ થાય ત્યારે બિલ્ડર આ રકમ પરત આપવાની મનાઈ કરી શકે છે.
-
લાભ: જો તમને GST રિફંડ ન મળે, તો જ્યારે તમે ભવિષ્યમાં પ્રોપર્ટી વેચો ત્યારે આ GSTની રકમને પ્રોપર્ટીની ખરીદ કિંમત (Cost of Acquisition) માં ઉમેરી શકાય છે. આનાથી તમારો કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ ઓછો થઈ શકે છે.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો:
-
ડીલ કરતા પહેલા કેન્સલેશનની શરતો નક્કી કરી લેવી.
-
પેમેન્ટના તમામ પુરાવા અને ચેકબુકની વિગતો સાચવી રાખવી.
-
સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડ માટે સમય મર્યાદાનું ખાસ ધ્યાન રાખવું.
જ્યારે તમે પછીથી તમારા મૂડી લાભની ગણતરી કરો છો, ત્યારે તમે ચૂકવેલ GST મિલકતની કિંમતનો ભાગ ગણવામાં આવે છે. જો તમારો હોલ્ડિંગ સમયગાળો ત્રણ વર્ષથી વધુ હોય, તો લાભને લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ તરીકે ગણવામાં આવશે; અન્યથા, તેના પર ટૂંકા ગાળાના મૂડી લાભ તરીકે કર લાદવામાં આવશે.
