સંબંધોમાં સંવાદનો અભાવ અને વર્ચ્યુઅલ આકર્ષણથી કંકાસ: અમદાવાદમાં ૩ વર્ષમાં ઘરેલુ હિંસાના ૧૨,૭૨૧ કોલ નોંધાયા

Ahmedabad : અમદાવાદ જેવા મેટ્રોપોલિટન શહેરમાં ઝડપી ભાગદોડભરી જીવનશૈલી, આર્થિક ખેંચતાણ અને સોશિયલ મીડિયાના વર્ચ્યુઅલ આકર્ષણોના કારણે ચાર દીવાલો વચ્ચે પારિવારિક સંબંધોમાં અસહિષ્ણુતા ચિંતાજનક સ્તરે વધી રહી છે. પરિણામે મહિલાઓ ગંભીર ઘરેલુ હિંસા અને અસહ્ય માનસિક ત્રાસનો ભોગ બની રહી છે.

૧૮૧ અભયમ મહિલા હેલ્પલાઇન ના છેલ્લા ત્રણ વર્ષના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, શહેરમાં નોંધાયેલા કુલ ૨૪,૧૩૬ ઇમરજન્સી કોલ્સ પૈકી ૫૨ ટકાથી વધુ એટલે કે ૧૨,૭૨૧ કિસ્સા માત્ર પતિ કે સાસરિયાં દ્વારા થતી શારીરિક મારપીટ અને ઘરેલુ હિંસા ના સામે આવ્યા છે.

આંકડાની નજરે: મહિલાઓ પર થતી હિંસા અને વિખવાદની વાસ્તવિકતા

• ૧૨,૭૨૧ શારીરિક હિંસાના કિસ્સા: વર્ષ ૨૦૨૪માં ૪,૭૨૧, વર્ષ ૨૦૨૫માં ૪,૪૮૯ અને વર્ષ ૨૦૨૬માં ૩,૫૧૧ મળીને કુલ ૧૨,૭૨૧ બનાવોમાં મહિલાઓ પર શારીરિક મારપીટ થઈ હતી.

• ૧,૩૬૫ મહિલાઓ બની બેઘર: પારિવારિક વિખવાદ એટલી હદે ચરમસીમાએ પહોંચ્યો કે ૧,૩૬૫ પરિણીતાઓને તેમના જ ઘરમાંથી કાઢી મુકાતાં તેઓ રસ્તા પર આવી જતાં બેઘર બની ગઈ હતી.

• માનસિક ત્રાસના ૩,૯૮૪ કિસ્સા: શારીરિક મારપીટ ઉપરાંત અપશબ્દો બોલવા, અપમાનિત કરવા અને સતત મેણાં-ટોણાં મારવાના ૩,૯૮૪ કેસ હેલ્પલાઇન પર નોંધાયા છે.

લગ્નેતર સંબંધો અને ડિજિટલ સ્પેસથી ૧,૧૬૮ પરિવારોમાં તિરાડ

સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયા પર વધેલા વર્ચ્યુઅલ જોડાણ અને લગ્નેતર સંબંધોના કારણે ૩ વર્ષમાં કુલ ૧,૧૬૮ પરિવારોમાં ભંગાણ સર્જાયું છે (વર્ષ ૨૦૨૪માં ૪૫૨, વર્ષ ૨૦૨૫માં ૩૯૨ અને વર્ષ ૨૦૨૬માં ૩૨૪ કિસ્સા).

આ ઉપરાંત, તકરાર વકરતાં માસૂમ બાળકોની કસ્ટડી છીનવી લેવાના કે માતાને મળવા ન દેવાના ૭૧૪ કિસ્સાઓમાં ૧૮૧ હેલ્પલાઇનની રેસ્ક્યૂ વાન અને કાઉન્સિલર્સની ટીમે ઘટનાસ્થળે દોડી જઈ દરમિયાનગીરી કરવી પડી છે.

સંબંધો તૂટવા અને હિંસા વધવા પાછળના મુખ્ય કારણો: સાયકોલોજિસ્ટ એનાલિસિસ

૧. ઇમોશનલ ગેપ અને સત્તા સ્થાપવાની વિકૃતિ: દંપતી વચ્ચે દિવસભર વાતચીતનો અભાવ ઇમોશનલ વેક્યુમ ઊભું કરે છે. પુરુષપ્રધાન માનસિકતા ધરાવતા લોકો પાર્ટનર પર માનસિક કાબૂ મેળવવા શારીરિક બળ કે ગાળાગાળીનો સહારો લે છે.

૨. વર્ચ્યુઅલ આકર્ષણ અને અવિશ્વાસ: સોશિયલ મીડિયા અને ડેટિંગ એપ્સના કારણે ભાવનાત્મક કે શારીરિક અસંતોષ ધરાવતા લોકો બહાર માન્યતા શોધે છે, જે ઘરમાં વહેમ અને અવિશ્વાસ પેદા કરી અંતે છૂટાછેડા તરફ દોરી જાય છે.

૩. આર્થિક તણાવ અને વ્યસન: મોંઘવારી, લોનના હપ્તા અને અનિયમિત ખર્ચાથી વધતું ફ્રસ્ટ્રેશન ઘણીવાર દારૂ કે જુગાર જેવા વ્યસનમાં પરિણમે છે અને તેનો ગુસ્સો પત્ની પર ઊતરે છે.

૪. કસ્ટડી વિવાદમાં બાળક બદલાનું હથિયાર: છૂટાછેડા વખતે બાળક લાગણીનો વિષય મટીને સામેવાળા પાત્રને સજા આપવાનું હથિયાર બની જાય છે, જે બાળકના માનસપટ પર કાયમી આડઅસર પાડે છે.

દાંપત્યજીવનમાં હિંસા અને વિખવાદ અટકાવવા જરૂરી ઉપાયો

• રોજિંદો ઓપન કમ્યુનિકેશન ટાઈમ: દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૨૦ થી ૩૦ મિનિટ સ્માર્ટફોન અને ટીવી બંધ રાખીને દંપતીએ એકબીજા સાથે દિવસભરની વાતો અને ચિંતાઓ શેર કરવી જોઈએ.

• ‘પોઝ રૂલ’ અને એંગર મેનેજમેન્ટ: વાતચીતમાં ગુસ્સો કે અહંકાર વધે ત્યારે તાત્કાલિક દલીલ કરવાને બદલે ૧૫ મિનિટનો બ્રેક (શાંતિ) લેવો જોઈએ. ગુસ્સામાં હાથ ઉપાડવો કે અપશબ્દો બોલવા એ ગુનો છે.

• પ્રોફેશનલ કાઉન્સેલિંગ: જો ઘરમાં વારંવાર એક જ મુદ્દે ઝઘડા થતા હોય તો સામાજિક સંકોચ રાખ્યા વિના મેરેજ કાઉન્સિલર કે સાયકોલોજિસ્ટની સલાહ લેવી.

• ડિજિટલ બાઉન્ડ્રી: સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર સ્વયંશિસ્ત રાખવી અને પાર્ટનર સાથે સંપૂર્ણ પારદર્શિતા જાળવવી.

• બાળકનું હિત પ્રથમ: વૈચારિક મતભેદો વચ્ચે બાળકને ક્યારેય ઢાલ કે હથિયાર ન બનાવવું અને તેના ઉછેરને પ્રાથમિકતા આપવી.