Kotia Border : ઓડિશા અને આંધ્રપ્રદેશ વચ્ચે દાયકાઓ જૂનો કોટિયા સીમા વિવાદ (Kotia Border Dispute) ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. આંધ્રપ્રદેશ સરકારે વિવાદિત કોટિયા ગ્રામ પંચાયત વિસ્તારમાં પંચાયત અને જિલ્લા પરિષદની ચૂંટણીઓ યોજવા જાહેરનામું બહાર પાડતાં ઓડિશા સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં કન્ટેમ્પ્ટ ઓફ કોર્ટ (અદાલતની અવમાનના) ની અરજી દાખલ કરી છે. ઓડિશાનો આક્ષેપ છે કે આંધ્રપ્રદેશ અદાલતના યથાસ્થિતિ (Status Quo) જાળવવાના આદેશનું સીધું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે ઓડિશામાં ભાજપની સરકાર છે, જ્યારે આંધ્રપ્રદેશમાં કેન્દ્રના એનડીએ (NDA) ની મુખ્ય સહયોગી ટીડીપી (TDP) સત્તામાં છે. રાજકીય જોડાણ હોવા છતાં આ સરહદી વિવાદ ઉકેલાઈ શક્યો નથી.
શું છે કોટિયા સીમા વિવાદ?
-
વિવાદિત વિસ્તાર: કોટિયા વિસ્તાર ઓડિશાના કોરાપુટ જિલ્લાના પોટ્ટાગી બ્લોકમાં આવેલો છે.
-
ગામો પર દાવો: ઓડિશા સરકારનો દાવો છે કે કોટિયા ગ્રામ પંચાયતના તમામ ૨૮ ગામો તેના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે, જ્યારે આંધ્રપ્રદેશ આ પૈકીના ૨૧ ગામો પર પોતાનો કાયદેસર હક જણાવે છે.
-
તાજો વિવાદ: આંધ્રપ્રદેશ દ્વારા ૧૦ ઑક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ વિવાદિત વિસ્તારમાં જિલ્લા પરિષદ અને પંચાયત સમિતિની ચૂંટણીઓ કરાવવા માટે જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું, જેનાથી સમગ્ર વિવાદ ફરી ભડકી ઊઠ્યો.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં ક્યારે પહોંચ્યો હતો આ વિવાદ?
-
૧૯૬૮ અને ૨૦૦૬ના આદેશ: ઓડિશાએ સૌથી પહેલાં ૧૯૬૮માં આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. વર્ષ ૨૦૦૬માં સર્વોચ્ચ અદાલતે બંને રાજ્યોને આ વિવાદિત સરહદી વિસ્તારમાં યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવાનો સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો હતો.
-
અગાઉ પણ ચૂંટણી વિવાદ: ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧માં પણ આંધ્રપ્રદેશે આ ગામોમાં પંચાયત ચૂંટણીઓ કરાવી હતી, જે બાદ ઓડિશાએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કન્ટેમ્પ્ટ પિટિશન દાખલ કરી હતી. હવે ૨૦૨૬માં ચૂંટણી પ્રક્રિયા ફરી શરૂ થતાં ઓડિશાએ નવી અરજી દાખલ કરી છે.
કયા ગામોમાં ચૂંટણીનું આયોજન?
તાજા વિવાદમાં ફાગુનાસિનેરી, ગાંજેઈપાદર અને ફાટુસિનેરી જેવા ગામો સામેલ છે, જ્યાં ઉમેદવારોએ નામાંકન પણ ભર્યું હતું. જોકે, કોરાપુટના સબ-કલેક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, ફિલ્ડ વિઝિટ દરમિયાન ઓડિશાની હદમાં કોઈ મતદાન મથક જોવા મળ્યું નથી.
ભાજપ અને NDA સરકારો વચ્ચે રાજકીય ઘમાસાણ
-
વિપક્ષનો પ્રહાર: ઓડિશાના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને બીજેડી (BJD) પ્રમુખ નવીન પટનાયકે ભાજપ સરકાર પર પ્રહાર કરતાં પૂછ્યું કે વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે આ વિવાદ કાયમી ધોરણે ઉકેલવાનું વચન આપનાર પક્ષ હવે કેન્દ્રમાં ટીડીપીના સમર્થનની રાજકીય મજબૂરી હેઠળ ઓડિશાના હિતો સાથે સમાધાન કરી રહ્યો છે?
-
ઓડિશા સરકારનું વલણ: ઓડિશાના મહેસૂલ મંત્રી સુરેશ પુજારીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે મુખ્યમંત્રી મોહન ચરણ માઝીની મંજૂરી બાદ કોરાપુટ ડીએમ મારફતે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે કોટિયા ઓડિશાનું અવિભાજ્ય અંગ છે અને રાજ્ય પોતાના અધિકારોની રક્ષા માટે કાયદાકીય લડત ચાલુ રાખશે.
