ટેક્સપેયર્સ માટે સમયસર ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે. છેલ્લી ઘડીની દોડધામ અને દંડથી બચવા માટે સરકારે નક્કી કરેલી તારીખ પહેલા આ કામ પૂરું કરી લેવું જોઈએ.
જો તમે આઇટીઆર ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ ચૂકી જશો, તો રિફંડ અટકી શકે છે. આ સિવાય આવકવેરા વિભાગ તરફથી નોટિસ અને મોટો દંડ પણ થઈ શકે છે.
લેટ ફીનું ગણિત: કેટલો દંડ થશે?
જો તમે સમય મર્યાદા ચૂકશો, તો ઇનકમ ટેક્સ એક્ટની ધારા 234F હેઠળ લેટ ફાઇલિંગ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે. આ દંડ તમારી આવકના આધારે નક્કી થાય છે:
-
₹5 લાખથી ઓછી આવક: જો તમારી કુલ કમાણી ₹5 લાખથી ઓછી છે, તો મહત્તમ દંડ ₹1,000 થશે.
-
₹5 લાખથી વધુ આવક: જો તમારી કુલ કમાણી ₹5 લાખથી વધારે છે, તો તમારે ₹5,000 લેટ ફી આપવી પડશે.
મહત્વની નોંધ: જો ટેક્સ રિબેટના કારણે તમારી ટેક્સ જવાબદારી શૂન્ય (Zero) થતી હોય, તો પણ લેટ ફી ચૂકવવી પડશે. માત્ર એવા જ લોકોને છૂટ છે જેમના ટેક્સ સ્લેબની આવક બેઝિક લિમિટ કરતા ઓછી છે.
-
જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime): બેઝિક લિમિટ ₹2.5 લાખ છે.
-
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime): બેઝિક લિમિટ ₹4 લાખ છે.
એક ઉદાહરણથી સમજો
ધારો કે કોઈ ટેક્સપેયરની નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં કુલ આવક ₹9 લાખ છે. તેને પોતાનું આઇટીઆર 31 જુલાઈ 2026 સુધીમાં ભરવાનું હતું.
જો તે નવેમ્બર 2026માં રિટર્ન ફાઇલ કરશે, તો તે ફાઇલ તો કરી શકશે. પરંતુ તેને ₹5,000 ની લેટ ફી આપવી પડશે. આ સિવાય જો કોઈ ટેક્સ બાકી હશે, તો તેના પર વ્યાજ પણ ચૂકવવું પડશે.
વિવિધ કેટેગરી માટે આઇટીઆર (ITR) ની ડેડલાઇન
ઇનકમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે અલગ-અલગ ટેક્સપેયર્સ માટે આ તારીખો નક્કી કરી છે:
બિલેટેડ અને રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન શું છે?
-
બિલેટેડ રિટર્ન (Belated Return): જો તમે નક્કી કરેલી છેલ્લી તારીખ (જેમ કે 31 જુલાઈ) સુધીમાં રિટર્ન નથી ભરી શક્યા, તો તમે દંડ સાથે 31 ડિસેમ્બર સુધીમાં રિટર્ન ભરી શકો છો. તેને બિલેટેડ રિટર્ન કહેવાય છે.
-
રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન (Revised Return): જો તમારાથી રિટર્ન ભરવામાં કોઈ ભૂલ થઈ ગઈ હોય, તો તેમાં સુધારો કરવા માટે આગામી વર્ષની 31 માર્ચ સુધીનો સમય મળે છે.
પસ્તાવાનો વારો ન આવે તે માટે સમયસર અને ધ્યાનપૂર્વક તમારો ટેક્સ ચૂકવી દો.
