ગધેડાઓએ કર્યો કમાલ! 44 વર્ષમાં બદલી નાખી રણની તસવીર: રેતી વચ્ચે પાછી ફરી હરિયાળી

donkey : સામાન્ય રીતે ગધેડાને એક સુસ્ત અને માત્ર ભાર વહન કરતું પ્રાણી માનવામાં આવે છે. પરંતુ પર્યાવરણ અને પરિસ્થિતિ તંત્ર (Ecosystem) માટે આ જીવ કેટલો ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે, તેનો ઉત્કૃષ્ટ દાખલો ઇઝરાયલના રણમાં જોવા મળ્યો છે.

ઇઝરાયલના પ્રખ્યાત નેગેવ રણ અને રેમોન ક્રેટર (Ramon Crater) વિસ્તારમાં 44 વર્ષ પહેલાં છોડવામાં આવેલા 28 જંગલી ગધેડાઓએ આખા વિસ્તારનો નકશો બદલી નાખ્યો છે. આજે તેમની વસ્તી વધીને 500 થી વધુ થઈ ગઈ છે અને રણમાં વનસ્પતિ તથા હરિયાળી પાછી લાવીને તેમણે અદભુત સંતુલન સર્જ્યું છે.

ઈરાનથી કેમ મંગાવવામાં આવ્યા હતા જંગલી ગધેડા?

20મી સદીમાં અતિશય શિકારના કારણે ઇઝરાયલના રણ વિસ્તારોમાંથી જંગલી ગધેડાઓની વસ્તી સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગઈ હતી.

• મિત્રતાના દિવસો: આજે ભલે ઇરાન અને ઇઝરાયલ કટ્ટર દુશ્મન હોય, પરંતુ 1970ના દાયકામાં ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પહેલાં બંને દેશો વચ્ચે સારા સંબંધો હતા.

• શાહની ભેટ: તત્કાલીન ઇરાનના શાહ મોહમ્મદ રઝા પહલવી સાથે વાતચીત કરીને 1968માં વિમાન મારફતે 28 જંગલી ગધેડા ઇઝરાયલ લાવવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં ઇથિયોપિયા (આફ્રિકન નસ્લ)માંથી પણ કેટલાક ગધેડા લાવવામાં આવ્યા.

• જંગલમાં મુક્તિ: યોતવાતા વાઇલ્ડલાઇફ રિઝર્વમાં સંવર્ધન કર્યા બાદ 1982માં 28 ગધેડાઓને રેમોન ક્રેટરના સૂકા રણમાં મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

પર્યાવરણ અને શારીરિક પરિવર્તન: મુખ્ય વિગતો

રણમાં હરિયાળી અને પાણી લાવવામાં કેવી રીતે બન્યા મદદગાર?

આ જંગલી ગધેડાઓએ રણની ઇકોસિસ્ટમને પુનર્જીવિત કરવામાં કુદરતી એન્જિનિયર તરીકે કામ કર્યું છે:

1. ખાડા ખોદવાની અનોખી કળા: તરસ છીપાવવા માટે આ ગધેડા રેતીમાં ઊંડા ખાડા ખોદે છે. આ ખાડાઓમાં ભૂગર્ભજળ કે ભેજ એકઠો થાય છે, જેનો ઉપયોગ રણના અન્ય વન્યજીવો પણ પાણી પીવા માટે કરે છે.

2. વનસ્પતિનો ફેલાવો: ખોદેલા ખાડાઓની આસપાસ ભેજ જળવાઈ રહેતાં નવી વનસ્પતિઓ અને ઘાસ ઉગવા લાગે છે.

3. બીજનો ફેલાવો: ગધેડાઓ ખોરાક તરીકે જે છોડ ખાય છે, તેમના મળ (લીંડી) દ્વારા બીજ આખા રણમાં ફેલાય છે, જેનાથી રણના મોટા ભાગોમાં નવી હરિયાળી પથરાઈ રહી છે.