છોટાઉદેપુર જિલ્લાના સમૃદ્ધ જંગલો આજે આદિવાસી સમાજ માટે આજીવિકાનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યા છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે ખેતીકામ મર્યાદિત હોય છે, ત્યારે ટીમરૂના પાન સ્થાનિકો માટે ‘લીલું સોનું’ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
વહેલી સવારથી જંગલોમાં ચહલપહલ
જિલ્લાના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો વહેલી સવારે જ જંગલ તરફ પ્રયાણ કરે છે. પાન તાજા રહે તે માટે સવારના ઠંડા પહોરમાં જ તેને તોડવાની કામગીરી કરવામાં આવે છે. બપોર સુધીમાં પાન એકત્ર કરી, આ પરિવારો ઘરે પરત ફરે છે.
પરિવાર સાથે મળીને તૈયાર કરે છે બંડલ
જંગલમાંથી લાવેલા પાનને સાફ કરીને તેની વ્યવસ્થિત જુડીઓ (બંડલ) બનાવવામાં આવે છે. આ કામમાં ઘરના નાના બાળકોથી લઈને વડીલો સુધીના તમામ સભ્યો જોડાય છે. આ એક સામુદાયિક પ્રવૃત્તિ જેવું વાતાવરણ ઉભું કરે છે.
ખરીદ કેન્દ્રો પરથી રોકડી આવક
તંત્ર દ્વારા ગામડાઓમાં જ ખરીદ કેન્દ્રો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. સાંજ પડતાની સાથે જ શ્રમિકો પાન લઈને આ કેન્દ્રો પર પહોંચે છે. અહીં પાનનું વેચાણ કરીને તુરંત રોકડી આવક મેળવે છે. આ આવક આદિવાસી પરિવારોના ઘરનું ગુજરાન ચલાવવામાં મોટો ટેકો આપે છે.
ટીમરૂના પાન અને ફળના અદભૂત ફાયદા
-
ઔષધીય ગુણ: ટીમરૂના પાન એન્ટિ-બેક્ટેરિયલ હોય છે, જે ચામડીના રોગોમાં ગુણકારી છે.
-
ગરીબોનું સફરજન: ટીમરૂનું ફળ મીઠું અને સ્વાદિષ્ટ હોય છે, જે પાચનશક્તિ વધારે છે.
-
દાંત માટે રામબાણ: આની ડાળખીનું દાતણ કરવાથી પેઢાના દુખાવામાં રાહત મળે છે.
-
ઇકો-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પ: દક્ષિણ ભારતમાં આ પાનમાંથી પડિયા-પતરાળા પણ બનાવવામાં આવે છે.
