શું વીજળીના કરંટથી પકડાશે એલિયન્સ? હવે રોકેટ નહીં પણ આ નાનકડી નેનો-ચિપ કરશે દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી!

AI : અંતરિક્ષ વૈજ્ઞાનિકો વર્ષોથી બ્રહ્માંડમાં પૃથ્વી બહારના જીવન એટલે કે એલિયન્સ (Aliens) ની શોધમાં અથાક પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. અત્યાર સુધી વૈજ્ઞાનિકો પાણી, ઓક્સિજન અને અમુક વાયુઓની હાજરીના આધારે એલિયન્સના સંકેતો શોધવાની મથામણ કરતા હતા. પરંતુ હવે જાપાનની ઓસાકા યુનિવર્સિટી (Osaka University) ના સંશોધકોએ એક એવી અદભુત અને ક્રાંતિકારી પદ્ધતિ વિકસાવી છે, જેણે સમગ્ર વિજ્ઞાન જગતને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધું છે.

વૈજ્ઞાનિકોનો દાવો છે કે માત્ર વીજળીના ઝીણા કરંટ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની મદદથી અંતરિક્ષમાં એલિયન લાઈફ કે સજીવોના અસ્તિત્વની ક્ષણભરમાં ઓળખ કરી શકાશે. પ્રતિષ્ઠિત ઇન્ટરનેશનલ જર્નલ ‘નેચર કમ્યુનિકેશન્સ’ (Nature Communications) માં આ સંશોધન અહેવાલ પ્રકાશિત થયો છે.

શું હોય છે બાયોસિગ્નેચર્સ અને કેમ પડી નવી ટેકનોલોજીની જરૂર?

અવકાશ વિજ્ઞાનમાં વૈજ્ઞાનિકો હંમેશા બાયોસિગ્નેચર્સ (Bio-signatures) એટલે કે જીવનના રાસાયણિક પુરાવાઓની શોધમાં રહે છે:

• કોઈપણ ગ્રહ પર સૂક્ષ્મ બેક્ટેરિયા કે જીવ અસ્તિત્વ ધરાવતો હોય ત્યારે તે ચોક્કસ પ્રકારના કેમિકલ નિશાનો પાછળ છોડે છે.

• અત્યાર સુધી આ કેમિકલ્સની ચકાસણી કરવા માટે વપરાતા સ્પેક્ટ્રોમીટર જેવા મશીનો ખૂબ જ ભારે અને કદાવર હતા, જેને રોવર કે સ્પેસક્રાફ્ટમાં ફીટ કરીને બીજા ગ્રહો પર મોકલવા અત્યંત મુશ્કેલ હતા.

• ઓસાકા યુનિવર્સિટીની ટીમે આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવીને અતિસૂક્ષ્મ ઇલેક્ટ્રોનિક નેનો-ડિવાઇસ વિકસાવ્યું છે, જેને કોઈપણ નાના સ્પેસ રોવરમાં સરળતાથી ગોઠવી શકાય છે.

ડાબા અને જમણા હાથની રમત: કેવી રીતે ઓળખાશે એલિયન લાઈફ?

પૃથ્વી પરના તમામ સજીવોનો મૂળ પાયો પ્રોટીનનું નિર્માણ કરતા અમીનો એસિડ (Amino Acids) છે. રસપ્રદ બાબત એ છે કે અમીનો એસિડ મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે:

1. L-અમીનો એસિડ (લેફ્ટ-હેન્ડેડ)

2. D-અમીનો એસિડ (રાઇટ-હેન્ડેડ)

પૃથ્વી પરના તમામ મનુષ્યો, વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં માત્ર અને માત્ર L-અમીનો એસિડ નો જ ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે નિર્જીવ પદાર્થો અથવા બિન-જૈવિક રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા બનતા પદાર્થોમાં L અને D બંને સમાન માત્રામાં હોય છે. આથી, જો અંતરિક્ષમાં કોઈ ગ્રહ કે ઉલ્કાપિંડ પર L-અમીનો એસિડનું પ્રમાણ અસામાન્ય રીતે વધુ મળે, તો ત્યાં ૧૦૦ ટકા કોઈ જીવ કે એલિયન અસ્તિત્વ ધરાવે છે તેનો પાકો પુરાવો ગણી શકાય.

સોનાના બારીક તાર અને AI નું જોડાણ: ૮૦% થી વધુ સચોટ પરિણામ

આ તફાવતને પારખવા માટે ઓસાકાના વૈજ્ઞાનિકોએ નેનો-ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે:

• તેમણે સોનાના બે અતિસૂક્ષ્મ તાર (Gold Nano-wires) વચ્ચે અત્યંત નાનકડો ગેપ બનાવ્યો છે.

• જ્યારે કોઈ સિંગલ મોલેક્યુલ આ ગેપમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે વિશિષ્ટ વીજપ્રવાહ (કરંટ) ઉત્પન્ન થાય છે. L-અમીનો એસિડ અને D-અમીનો એસિડમાંથી વહેતો ઇલેક્ટ્રિક કરંટ એકબીજાથી તદ્દન ભિન્ન હોય છે.

• વૈજ્ઞાનિકોએ આ સેન્સરને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સાથે કનેક્ટ કર્યું છે, જે ૮૦ ટકાથી વધુ સચોટતા સાથે યોગ્ય અમીનો એસિડને સેકન્ડોમાં પારખી લે છે.

ઉલ્કાપિંડ અને રણની માટી પર સફળ પરીક્ષણ

આ ટેકનોલોજી વાસ્તવિક દુનિયામાં સફળ રહેશે કે નહીં તેની ચકાસણી માટે:

• ઓસ્ટ્રેલિયામાં પડેલા મર્ચિસન ઉલ્કાપિંડના ટુકડાઓ તેમજ ચિલીના અટાકામા રણની માટીના સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા હતા (અટાકામા રણ પૃથ્વીનું સૌથી સૂકું સ્થળ છે અને તેનું વાતાવરણ મંગળ ગ્રહ જેવું માનવામાં આવે છે).

• આ નેનો-ચિપે અટાકામા રણ અને ઉલ્કાપિંડના નમૂનાઓનું સફળતાપૂર્વક સ્કેનિંગ કરીને ચોક્કસ પરિણામો આપ્યા હતા.

ભવિષ્યમાં જ્યારે નાસા (NASA) કે અન્ય સ્પેસ એજન્સીઓ મંગળ ગ્રહ, ગુરુના ચંદ્ર યુરોપા (Europa) કે શનિના ચંદ્ર એન્સેલેડસ (Enceladus) પર પોતાના રોવર મિશન મોકલશે, ત્યારે આ નેનો-ચિપ માટીની સ્થળ પર જ તપાસ કરી પળવારમાં એલિયન સૃષ્ટિની હાજરી જાહેર કરી શકશે.