રાજ્યના છેવાડાના ગામડાંઓ અને પ્રત્યેક ઘર સુધી નળ વાટે શુદ્ધ પીવાનું પાણી પહોંચાડવાના હેતુથી શરૂ કરાયેલા સરકારના મહત્ત્વાકાંક્ષી ‘જલ જીવન મિશન’ (Jal Jeevan Mission) ના દાવાઓ જમીની સ્તરે પોકળ સાબિત થઈ રહ્યા છે. કરોડો રૂપિયાના અંધાધૂંધ ખર્ચ છતાં રાજ્યના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પીવાના પાણીની વિકટ સમસ્યા યથાવત છે.
પાણી પુરવઠા વિભાગને મળેલી ફરિયાદો અને કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) ના અહેવાલો દર્શાવે છે કે યોજનાના અમલીકરણમાં ભારે લાલિયાવાડી ચાલી રહી છે.
3 વર્ષમાં 1.51 લાખ ફરિયાદોનો ડુંગર ખડકાયો
પાણી પુરવઠા વિભાગના સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ગ્રામીણ નાગરિકો પાણીની પાયાની જરૂરિયાત માટે પણ વલખાં મારી રહ્યા છે:
-
1.34 લાખ બંધ હેન્ડપંપ: છેલ્લા 3 વર્ષમાં પાણી મુદ્દે મળેલી કુલ 1.51 લાખથી વધુ ફરિયાદોમાંથી સૌથી મોટો હિસ્સો એટલે કે 1,34,000 ફરિયાદો માત્ર બંધ પડેલા હેન્ડપંપ અંગેની છે. યોગ્ય જાળવણીના અભાવે ગામડાઓમાં હેન્ડપંપ માત્ર શોભાના ગાંઠિયા સમાન બની ગયા છે.
-
પાણીની અછત: આ ઉપરાંત, 17,000 થી વધુ ફરિયાદો એવી નોંધાઈ છે જેમાં લોકોને નિયમિત કે પૂરતા પ્રમાણમાં પીવાનું પાણી જ મળતું નથી.
7 દિવસના નિયમ સામે 6 મહિના સુધી નિકાલ નહીં
સરકારી ગાઇડલાઇન મુજબ, પાણીની તંગી કે હેન્ડપંપ ખરાબ થવા અંગેની કોઈપણ ફરિયાદનો નિકાલ મહત્તમ 7 દિવસમાં કરી દેવાનો નિયમ છે:
-
વાસ્તવિકતા એ છે કે વહીવટી તંત્રની બેદરકારીના લીધે ફરિયાદો ઉકેલવામાં 30 દિવસથી લઈને 6 મહિના જેટલો લાંબો સમય નીકળી જાય છે.
-
લાંબા સમય સુધી સમારકામ ન થતાં ગ્રામીણ પરિવારોને દૂષિત પાણી પીવાની અથવા દૂર-દૂર સુધી પાણી ભરવા જવાની ફરજ પડે છે.
75% ગ્રામજનો હેલ્પલાઇન નંબર ‘1916’ થી અજાણ
પાણી સંબંધિત સમસ્યાઓની રજૂઆત માટે વિભાગે ટોલ-ફ્રી નંબર 1916 જાહેર કર્યો છે:
-
નિયમ મુજબ આ હેલ્પલાઇન નંબર ગ્રામ પંચાયત કચેરીઓ, આંગણવાડી કેન્દ્રો અને જાહેર સ્થળો પર મોટા બોર્ડ દ્વારા દર્શાવવાનો હતો.
-
તાજેતરના સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે પ્રચાર-પ્રસારના સદંતર અભાવે 75 ટકા ગ્રામજનોને આ હેલ્પલાઇન નંબર વિશે કશી જ જાણકારી નથી.
કરોડો રૂપિયાના બજેટ ફાળવણી છતાં યોગ્ય મોનિટરિંગ અને સમયસર નિરાકરણના અભાવે જલ જીવન મિશન ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં અસરકારક પરિણામો આપવામાં નિષ્ફળ નીવડી રહ્યું હોવાનું સ્પષ્ટ જણાઈ રહ્યું છે.
