ભારતીય સિનેમાના સુવર્ણ યુગ (Golden Era) ની વાત જ્યારે પણ થાય છે, ત્યારે અભિનેત્રી નરગિસ દત્તનું નામ સૌથી પહેલા મોખરે આવે છે. ‘મધર ઇન્ડિયા’ ની ‘રાધા’ તરીકે અમર થઈ ગયેલા નરગિસ વિશે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે તેઓ ક્યારેય એક્ટ્રેસ બનવા નહોતા માંગતા. તેમનું સપનું કંઈક અલગ જ હતું, પરંતુ માતાની જીદ અને કિસ્મતના એક વળાંકે તેમને બોલિવૂડના સૌથી ચમકતા સિતારા બનાવી દીધા.
અસલી નામ હતું રશીદ ફાતિમા
નરગિસ દત્તનો જન્મ 1 જૂન 1929ના રોજ કોલકાતામાં થયો હતો. તેમનું અસલી નામ રશીદ ફાતિમા હતું. તેમની માતા જદ્દનબાઈ તે સમયના જાણીતા ગાયિકા, નૃત્યાંગના અને ફિલ્મ ડિરેક્ટર હતા. માતા ઈચ્છતા હતા કે તેમની દીકરી ફિલ્મી દુનિયામાં નામ કમાય, પરંતુ નરગિસનું મન ભણવામાં હતું અને તેઓ ડૉક્ટર બનીને સમાજની સેવા કરવા માંગતા હતા.
માત્ર 6 વર્ષની ઉંમરે બાળ કલાકાર તરીકે એન્ટ્રી
નરગિસના ફિલ્મી સફરની શરૂઆત ખૂબ જ નાની ઉંમરે થઈ ગઈ હતી, જેની મુખ્ય વિગતો નીચે મુજબ છે:
-
પ્રથમ ફિલ્મ: વર્ષ 1935માં માત્ર 6 વર્ષની ઉંમરે માતાએ તેમને ‘તલાશ-એ-હક’ ફિલ્મમાં ચાઇલ્ડ આર્ટિસ્ટ તરીકે બ્રેક આપ્યો.
-
અનિચ્છાએ આપ્યો સ્ક્રીન ટેસ્ટ: નરગિસને એક્ટિંગ ગમતી નહોતી. એક દિવસ તેમની માતાએ તેમને જાણીતા ડિરેક્ટર મહેબૂબ ખાન પાસે સ્ક્રીન ટેસ્ટ માટે મોકલ્યા. નરગિસ જાણીજોઈને બેમનથી ટેસ્ટ આપવા ગયા જેથી તેઓ રિજેક્ટ થઈ જાય અને ડૉક્ટર બની શકે.
-
નસીબ પલટાયું: મહેબૂબ ખાન નરગિસની એક્ટિંગથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે તેમણે વર્ષ 1943માં આવેલી ફિલ્મ ‘તકદીર’ માં તેમને મુખ્ય હિરોઈન તરીકે સિલેક્ટ કરી લીધા.
રાજ કપૂર સાથે આઇકોનિક જોડી અને વૈશ્વિક ઓળખ
વર્ષ 1949 માં આવેલી રાજ કપૂરની ફિલ્મ ‘બરસાત’ અને દિલીપ કુમાર સાથેની ‘અંદાજ’ ફિલ્મે નરગિસને રાતોરાત સ્ટાર બનાવી દીધા. રાજ કપૂર અને નરગિસની જોડી પડદા પર સુપરહિટ સાબિત થઈ. બંનેએ ‘આવારા’, ‘શ્રી 420’, ‘ચોરી ચોરી’ અને ‘જાગતે રહો’ જેવી શાનદાર ફિલ્મો આપી.
| ફિલ્મનું નામ | વર્ષ | ખાસિયત / સિદ્ધિ |
| તકદીર | 1943 | મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે ડેબ્યૂ ફિલ્મ |
| બરસાત | 1949 | રાજ કપૂર સાથેની જોડી સુપરહિટ થઈ |
| મધર ઇન્ડિયા | 1957 | ઓસ્કર (Oscars) માં નોમિનેશન મેળવનારી ક્લાસિક ફિલ્મ |
નરગિસ દત્ત માત્ર દેશમાં જ નહીં, પરંતુ વિદેશોમાં પણ ખૂબ લોકપ્રિય હતા. ખાસ કરીને ગ્રીસમાં તેમની ફિલ્મો ભારે પસંદ કરવામાં આવતી હતી. તેમણે પોતે એક ગ્રીક ફિલ્મ ‘So Many Dreams on the Streets’ માં પણ કામ કર્યું હતું.
‘મધર ઇન્ડિયા’ થી મેળવ્યો અમર ઈતિહાસ
વર્ષ 1957માં આવેલી મહેબૂબ ખાનની ફિલ્મ ‘મધર ઇન્ડિયા’ નરગિસના કરિયરનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ. આ ફિલ્મમાં ‘રાધા’ ના રોલમાં તેમણે જીવ રેડી દીધો હતો. આ ફિલ્મને ઓસ્કર એવોર્ડ્સમાં ઓફિશિયલ નોમિનેશન મળ્યું હતું.
ત્યારબાદ નરગિસે અભિનેતા સુનિલ દત્ત સાથે લગ્ન કર્યા અને ફિલ્મો સિવાય સમાજ સેવા તેમજ રાજકારણમાં પણ સક્રિય યોગદાન આપ્યું હતું. તેઓ આજે પણ દેશની લાખો મહિલાઓ માટે એક મોટો પ્રેરણાસ્રોત છે.
