Shamonda Virus: પ્રાણીઓમાંથી માણસોમાં ફેલાતા ઝૂનોટિક (Zoonotic) રોગો વૈશ્વિક આરોગ્ય તંત્ર માટે સતત ગંભીર પડકાર બની રહ્યા છે. અમેરિકામાં ગાયોમાંથી માણસોમાં બર્ડ ફ્લૂ ફેલાવાના કેસ બાદ હવે ફ્રાન્સમાંથી વધુ એક અત્યંત ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવ્યો છે. ફ્રાન્સમાં ૬૦ વર્ષીય એક વ્યક્તિના મૃત્યુ બાદ તપાસમાં તેના શરીરમાંથી શમોન્ડા વાયરસ (Shamonda Virus) ની પુષ્ટિ થઈ છે.
આ વાયરસ સામાન્ય રીતે પશુઓમાં, ખાસ કરીને ગાયોમાં જોવા મળે છે અને ઇતિહાસમાં ક્યારેય તે માણસોમાં સંક્રમણ કે બીમારીનું કારણ બન્યો નહોતો. માનવ શરીરમાં આ વાયરસથી મોતના પ્રથમ કિસ્સાએ વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) અને વૈશ્વિક આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
શું છે શમોન્ડા વાયરસ અને પ્રાણીઓ પર તેની અસર?
-
મુખ્ય લક્ષણો: શમોન્ડા વાયરસ સામાન્ય રીતે પશુઓમાં તાવ, ડાયેરિયા (ઝાડા) અને પ્રજનન સંબંધી ગંભીર સમસ્યાઓ માટે જવાબદાર હોય છે.
-
પશુઓ પૂરતો સીમિત: અત્યાર સુધી આ વાયરસ માત્ર પશુધન સુધી જ સીમિત માનવામાં આવતો હતો અને તેનાથી માણસોને કોઈ ખતરો ન હોવાનું તબીબી વિજ્ઞાન માનતું હતું.
-
ફ્રાન્સમાં પ્રકોપ: નોંધનીય છે કે પૂર્વ ફ્રાન્સના વિસ્તારોમાં આ વર્ષે પશુઓમાં શમોન્ડા વાયરસના કેસો મોટા પ્રમાણમાં નોંધાયા હતા.
માણસ સુધી આ વાયરસ કેવી રીતે પહોંચ્યો?
ફ્રાન્સના આરોગ્ય વિભાગના પ્રાથમિક અહેવાલ મુજબ સંક્રમણની વિગતો નીચે મુજબ છે:
-
‘મિજ’ કીટક દ્વારા સંક્રમણ: આશંકા છે કે મૃતક દર્દીને મિજ (Midge) નામના એક અત્યંત નાના ઉડતા જીવડાએ ડંખ માર્યો હતો. આ કીટકની અમુક પ્રજાતિઓ સામાન્ય રીતે પ્રાણીઓમાં વાયરસ ફેલાવવા માટે જાણીતી છે.
-
ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં મોત: દર્દીનું નિધન ઓક્ટોબર મહિનાની શરૂઆતમાં થયું હતું, પરંતુ લેબોરેટરી તપાસ અને વિસ્તૃત મેડિકલ રિપોર્ટમાં હવે શમોન્ડા વાયરસ હોવાની પુષ્ટિ થઈ છે.
નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુનિટી) જવાબદાર?
-
અત્યંત નબળી ઇમ્યુનિટી: તબીબી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે ૬૦ વર્ષીય વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું છે, તેમની રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા અગાઉથી જ ખૂબ નબળી હતી.
-
અપવાદરૂપ કિસ્સો: અધિકારીઓએ આ ઘટનાને અત્યંત દુર્લભ અને અપવાદરૂપ કેસ ગણાવ્યો છે, જેથી સામાન્ય લોકોમાં તાત્કાલિક કોઈ મોટો ભય ફેલાવાની સંભાવના નથી.
-
મ્યુટેશનનો ખતરો: કેટલાક વાયરોલોજિસ્ટ્સે એવી શક્યતા વ્યક્ત કરી છે કે જો કોઈ નવો વાયરસ ખૂબ નબળી ઇમ્યુનિટી ધરાવતી વ્યક્તિના શરીરમાં લાંબો સમય રહે, તો તેમાં મ્યુટેશન (જનીનીય ફેરફાર) થઈ શકે છે. જોકે, શમોન્ડા વાયરસ માણસોમાં ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો હોવાના કોઈ પુરાવા હજુ મળ્યા નથી.
WHO અને ECDC ની સમગ્ર સ્થિતિ પર ચાંપતી નજર
માનવ શરીરમાં આ દુર્લભ વાયરસની એન્ટ્રી બાદ યુરોપિયન સેન્ટર ફોર ડિસીઝ પ્રિવેન્શન એન્ડ કંટ્રોલ (ECDC) અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, હાલ સામાન્ય જનતા માટે કોઈ મોટું જોખમ નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં પશુજન્ય વાયરસો માનવ શરીર સાથે અનુકૂલન સાધીને કોઈ નવી મહામારી ન સર્જે તે માટે વૈશ્વિક સ્તરે દેખરેખ વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે.
