કોણ છે નેવિલ રોય સિંઘમ? ભારતથી ફ્રાન્સ સુધીના હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભડકો કરવાનો શું છે આરોપ?

અમેરિકન ટેક અબજોપતિ નેવિલ રોય સિંઘમ (Neville Roy Singham) વૈશ્વિક સ્તરે ડાબેરી જૂથો, ચાઇના-સમર્થક થિંક ટેન્ક્સ અને સામાજિક આંદોલનોને મોટા પાયે ફંડિંગ આપવાને લઈને ફરી એકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા વૈશ્વિક તપાસ અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકા, યુરોપ (ખાસ કરીને ફ્રાન્સ) અને ભારત સહિત ૧૩ થી વધુ દેશોમાં થયેલા વિવિધ વિરોધ પ્રદર્શનો અને અસંતોષ પાછળ સિંઘમ સાથે જોડાયેલા ફંડિંગ નેટવર્કની મોટી ભૂમિકા હોવાની આશંકા છે.

કોણ છે નેવિલ રોય સિંઘમ?

• પારિવારિક પૃષ્ઠભૂમિ: ૧૯૫૪માં અમેરિકામાં જન્મેલા સિંઘમના પિતા શ્રીલંકન મૂળના માર્ક્સવાદી પ્રોફેસર હતા. નાનપણથી જ માઓવાદી અને સામ્યવાદી વિચારધારાથી પ્રભાવિત સિંઘમે ટેકનોલોજી જગતમાં મોટું સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું હતું.

• થોટવર્ક્સ (Thoughtworks) ની સ્થાપના: ૧૯૯૩માં તેમણે આઈટી કન્સલ્ટિંગ ફર્મ ‘થોટવર્ક્સ’ શરૂ કરી હતી. ૨૦૦૧ થી ૨૦૦૮ દરમિયાન તેઓ ચીનની ટેક જાયન્ટ ‘હુવાવેઈ’ (Huawei) ના સલાહકાર પણ રહ્યા હતા.

• $૭૮૫ મિલિયનની ડીલ: ૨૦૧૭માં તેમણે આ કંપની આશરે $૭૮૫ મિલિયન (આશરે ₹૬,૫૦૦ કરોડ) માં વેચી દીધી અને ત્યારબાદ ચીનના શાંઘાઈ ખાતે સ્થાયી થઈ ગયા. ત્યાંથી તેઓ વૈશ્વિક સ્તરે એનજીઓ અને મીડિયા આઉટલેટ્સને ફંડ આપતા હોવાનું કહેવાય છે.

ભારતથી ફ્રાન્સ સુધીના આંદોલનોમાં ‘ઘી હોમવા’ નો શું છે આરોપ?

આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓ અને મીડિયા તપાસ મુજબ તેમના નેટવર્ક પર નીચે મુજબના ગંભીર આક્ષેપો છે:

• ૧૩ દેશોના ૧૦૧ સંગઠનોનું નેટવર્ક: વૈશ્વિક તપાસ અહેવાલો મુજબ, સિંઘમ સાથે જોડાયેલી શેલ કંપનીઓ અને ટ્રસ્ટોએ અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની અને ભારત સહિતના દેશોમાં ૧૦૦થી વધુ સંસ્થાઓને નાણાકીય સહાય પહોંચાડી છે.

• ફ્રાન્સ અને યુરોપમાં અશાંતિ: ફ્રાન્સમાં પેન્શન સુધારા, પર્યાવરણ અને કામદાર આંદોલનો દરમિયાન સામાન્ય વિરોધને ઉગ્ર બનાવવા અને સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર વિરોધી નેરેટિવ ચલાવતા જૂથોને આડકતરી રીતે નાણાં પૂરાં પાડવામાં આવ્યા હોવાની તપાસ ચાલી રહી છે.

• અમેરિકાના કેમ્પસ પ્રોટેસ્ટ્સ: યુએસની યુનિવર્સિટીઓમાં ઇઝરાયલ-ગાઝા સંઘર્ષ વિરુદ્ધ થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલનોમાં સક્રિય રહેલા સંગઠનો (જેમ કે ધ પીપલ્સ ફોરમ) ને સિંઘમના નેટવર્ક દ્વારા મોટું ફંડ મળ્યું હોવાનો ખુલાસો થયો હતો.

• ભારતમાં ન્યૂઝક્લિક વિવાદ: ભારતમાં ૨૦૨૩માં ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના અહેવાલ બાદ સિંઘમનું નામ ચર્ચામાં આવ્યું હતું, જેમાં ભારતીય ન્યૂઝ પોર્ટલ ન્યૂઝક્લિક (NewsClick) ને ચીન તરફી પ્રચાર કરવા માટે નાણાં આપવાનો દાવો કરાયો હતો. આ મામલે દિલ્હી પોલીસ અને ઈડી (ED) દ્વારા UAPA હેઠળ તપાસ ચાલી રહી છે.

હાઇબ્રિડ વોરફેરનો ખતરો અને સિંઘમનો બચાવ

• સુરક્ષા નિષ્ણાતોનો તર્ક: આંતરરાષ્ટ્રીય થિંક ટેન્ક્સનું માનવું છે કે આ વ્યૂહરચના સીધા સૈન્ય હુમલાને બદલે “હાઇબ્રિડ વોરફેર” (Hybrid Warfare) નો ભાગ છે, જેમાં લોકતાંત્રિક દેશોના આંતરિક સામાજિક વિવાદો અને સ્થાનિક વિરોધ પ્રદર્શનોને ભંડોળ પૂરું પાડીને દેશની આંતરિક સ્થિરતાને નબળી પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

• સિંઘમ જૂથની સ્પષ્ટતા: નેવિલ રોય સિંઘમ અને તેમના સહયોગીઓ આ તમામ આરોપોને ફગાવતા રહ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે તેઓ માત્ર સ્વતંત્ર પત્રકારત્વ, માનવ અધિકારો, કામદારોના પ્રશ્નો અને સામાજિક ન્યાય માટે કાર્યરત સંસ્થાઓને કાયદેસર રીતે દાન આપે છે અને તેઓ કોઈ વિદેશી સરકાર કે ચીની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના એજન્ટ નથી.