સહારે જીવવાની ઉંમરે જુદાઈનો ફેંસલો: વૃદ્ધાવસ્થામાં છૂટાછેડા લેવા કોર્ટ પહોંચી રહ્યા છે દંપતીઓ; ૨ વર્ષમાં ૨૪૦ અરજીઓ

divorce : જીવનના જે પડાવ પર પતિ-પત્નીએ એકબીજાની લાકડી બનીને સહારો આપવાનો હોય છે, તે જ ઉંમરે વર્ષો જૂના લગ્નસંબંધો અદાલતના પગથિયે તૂટી રહ્યા છે. ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસીની ફેમિલી કોર્ટમાં છેલ્લા બે વર્ષ દરમિયાન આવા ચોંકાવનારા લગભગ ૨૪૦ કેસ નોંધાયા છે, જેમાં સિનિયર સિટીઝન દંપતીઓએ પરસ્પર છૂટાછેડા (તલાક) લેવા માટે કાનૂની દરવાજા ખખડાવ્યા છે.

આ કેસોમાં માત્ર પુરુષો જ નહીં, પરંતુ મહિલાઓ પણ સામે ચાલીને અલગ થવાની માંગ કરી રહી છે. આ અરજીઓમાં ૮૦ વર્ષની વય વટાવી ચૂકેલા ૫ દંપતીઓ અને ૬૮ થી ૭૨ વર્ષ વચ્ચેની વય જૂથના આશરે ૪૦ વૃદ્ધ દંપતીઓ સામેલ છે. હાલ આ પૈકીના મોટાભાગના કેસો કોર્ટ કાઉન્સિલિંગ હેઠળ ચાલી રહ્યા છે.

નિવૃત્તિ, પેન્શન અને આર્થિક સ્વાયત્તતા બન્યા નિર્ણાયક પરિબળ

વિશેષ સરકારી વકીલના જણાવ્યા મુજબ, કાઉન્સિલિંગ દરમિયાન સામે આવેલી હકીકતો આજના બદલાતા સામાજિક તાણાવાણાની ચાડી ખાય છે:

• જવાબદારીઓ પૂર્ણ થઈ: મોટાભાગના દંપતીઓએ જીવનનો મોટો હિસ્સો સરકારી કે ખાનગી નોકરી કરવામાં, ઘરગથ્થુ જવાબદારીઓ ઉપાડવામાં અને બાળકોનું ભવિષ્ય ઘડવામાં વિતાવી દીધો. હવે જ્યારે સંતાનો ભણી-ગણીને સેટલ થઈ ગયા છે અને અલગ રહે છે, ત્યારે ખાલી પડેલા ઘરમાં પતિ-પત્નીના જૂના મતભેદો સપાટી પર આવી રહ્યા છે.

• આર્થિક નિર્ભરતાનો અંત: નિવૃત્તિ પછી મળતું નિયમિત પેન્શન, બેંક બચત અને પ્રોપર્ટી બંને પક્ષોને આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનાવે છે, જેથી તેઓ વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ કોઈના પર નિર્ભર રહ્યા વગર એકલા જીવવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે.

કોર્ટમાં પહોંચેલા ત્રણ ચોંકાવનારા કિસ્સા

• કેસ ૧: સંતાનો અલગ થયા પછી માનસિક શાંતિ માટે તલાક

  ભોજુબીર વિસ્તારમાં રહેતા ૬૭ વર્ષીય દંપતીના સંતાનો નોકરી અર્થે અલગ રહેવા ગયા બાદ પતિ-પત્ની વચ્ચેના જૂના વિવાદો ઉગ્ર બન્યા. પત્નીનું કહેવું હતું કે સમગ્ર આયુષ્ય પરિવારની સેવામાં નીકળી ગયું, હવે બાકીનું જીવન કોઈ પણ કચકચ વગર માનસિક શાંતિ સાથે જીવવું છે. બંને આર્થિક રીતે સદ્ધર હોવાથી મામલો કોર્ટ પહોંચ્યો.

• કેસ ૨: ૫૦ વર્ષ જૂનો સંબંધ અને ૮૦ વર્ષે છૂટાછેડાની અરજી

  ચૌબેપુર વિસ્તારના ૮૦ વર્ષીય વૃદ્ધ દાયકાઓ પહેલાં ઝારખંડમાં કોલસાની ખાણમાં નોકરી કરતા હતા. નોકરી દરમિયાન ત્યાં અન્ય એક મહિલા સાથે સંબંધ બંધાયા હતા. નિવૃત્તિ બાદ મિલકત અને પેન્શન બાબતે વતન વારાણસીમાં રહેતી મૂળ પત્ની સાથે વિવાદ વકર્યો. અંતે આઠ દાયકાની ઉંમરે પત્નીથી અલગ થવા કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરાઈ.

• કેસ ૩: ઘરેલુ સહાયિકા સાથે નિકટતાનો આરોપ

  જૈતપુરા વિસ્તારની એક સોસાયટીમાં રહેતા ૭૮ વર્ષીય દંપતીનો વિવાદ ઘરમાં કામ કરતી મહિલા સાથેના કથિત સંબંધોને લઈને વકર્યો. પત્નીએ પતિ પર ઘરેલુ સહાયિકા સાથે અંગત નિકટતા રાખવાનો આક્ષેપ કર્યો. બાળકો અલગ થઈ જતાં સમજાવટ કરનાર કોઈ ન રહ્યું અને પત્નીએ અલગ રહેવાની જીદ પકડી.

સામાજિક નિષ્ણાતોનું મંતવ્ય: ઘટતી જતી સહનશક્તિ અને વ્યક્તિવાદ

સમાજશાસ્ત્રીઓ અને મનોવૈજ્ઞાનિકોના મતે, આધુનિક સમયમાં લોકો વધુ સ્વતંત્ર વિચારસરણી ધરાવતા થયા છે અને પોતાના અંગત જીવનમાં કોઈની પણ દખલગીરી કે ટોકટોક સહન કરવા તૈયાર નથી.

અગાઉ સામાજિક લોકલાજ કે ભયના કારણે લોકો સમાધાન કરી લેતા હતા, પરંતુ હવે સમાજમાં તલાક પ્રત્યેનો દ્રષ્ટિકોણ બદલાયો છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં જ્યારે એકબીજાના સ્નેહ અને હૂંફની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે, ત્યારે પરસ્પર અહંકાર અને અસહિષ્ણુતાના કારણે દાયકાઓ જૂના લગ્નજીવનનો આવો કરુણ અંત આવી રહ્યો છે.