ઓડિશા માં તાજેતરમાં બનેલી એક હૃદયસ્પર્શક ઘટનાએ બેંકિંગ પ્રક્રિયામાં નોમિની અને દસ્તાવેજોના મહત્વ અંગે ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે. આ કિસ્સામાં, એક ભાઈને તેની બહેનના ખાતામાંથી માત્ર 20,000 રૂપિયા ઉપાડવા માટે બહેનનું કંકાલ બેંક સુધી લાવવું પડ્યું હતું, કારણ કે ખાતાધારક અને નોમિની બંનેનું મૃત્યુ થયું હતું અને દસ્તાવેજો અધૂરા હતા.
આ કિસ્સામાંથી શીખ મેળવીને તમારા જમા નાણાં સુરક્ષિત રાખવા માટેની મહત્વની માહિતી નીચે મુજબ છે:
ખાતાધારક અને નોમિની બંનેના મૃત્યુના કિસ્સામાં શું કરવું?
જ્યારે ખાતાધારકની સાથે નોમિનીનું પણ અવસાન થાય છે, ત્યારે બેંક કાયદેસરના વારસદારો પાસેથી અમુક દસ્તાવેજોની માંગણી કરે છે:
-
મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર: ખાતાધારકનું સત્તાવાર ડેથ સર્ટિફિકેટ.
-
લીગલ હેર (વારસદાર) સર્ટિફિકેટ: કાયદેસરના વારસદાર હોવાનો પુરાવો.
-
પરિવાર રજિસ્ટર અથવા એફિડેવિટ: કુટુંબની વિગતો દર્શાવતું સોગંદનામું.
-
વારસદારોની સંમતિ: તમામ કાયદેસરના વારસદારોની લેખિત સંમતિ.
દસ્તાવેજો અધૂરા હોય ત્યારે વિકલ્પો
જો તમારી પાસે સંપૂર્ણ દસ્તાવેજો ન હોય, તો પણ ક્લેમ મેળવવા માટે કેટલાક રસ્તાઓ છે:
-
ઇન્ડેમનિટી બોન્ડ (Indemnity Bond): બેંકને આ બોન્ડ આપીને ક્લેમની રકમ મેળવી શકાય છે.
-
નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC): અન્ય વારસદારો પાસેથી NOC મેળવવાથી પ્રક્રિયા સરળ બને છે.
-
નાની રકમ માટે સરળતા: ઘણી બેંકો 5-10 લાખ સુધીની નાની રકમ માટે ક્લેમ સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયા વધુ સરળ રાખે છે.
સક્સેસન સર્ટિફિકેટ (Succession Certificate) ક્યારે જરૂરી છે?
જો વારસદારો વચ્ચે હક બાબતે કોઈ વિવાદ હોય, તો બેંક સક્સેસન સર્ટિફિકેટ માંગે છે:
-
આ સર્ટિફિકેટ જિલ્લા અદાલત (District Court) દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે.
-
તેનાથી બેંકને સ્પષ્ટ થાય છે કે નાણાં મેળવવાનો સાચો હકદાર કોણ છે.
મહત્વની સલાહ:
દરેક બેંકની પ્રક્રિયા અલગ હોઈ શકે છે. ઉતાવળમાં ખોટા કે અધૂરા દસ્તાવેજો આપવાથી ક્લેમ રિજેક્ટ થઈ શકે છે, તેથી વિવાદની સ્થિતિમાં કાયદાકીય સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
